Inkuru zijyanye n’itangazamakuru mu Burundi zongeye kuba ingingo y’impaka nyuma y’amakuru akomeje gukwirakwira ku mbuga nkoranyambaga avuga ko mu Ntara ya Ngozi hashinzwe radiyo nshya yitwa Rondera FM, bamwe mu bayikurikiranira hafi bakagaragaza impungenge ko ishobora kuzakoreshwa mu gukwirakwiza ubutumwa bw’amacakubiri no kongera umwuka mubi ushingiye ku moko.
Aya makuru amaze iminsi avugwa cyane cyane mu matsinda atandukanye y’abakoresha imbuga nkoranyambaga, aho bamwe bavuga ko iyo radiyo ishobora kugira uruhare mu gukomeza ibitekerezo bivugwaho kubiba urwango hagati y’Abahutu n’Abatutsi.
Abayinenga bavuga ko kuba igihugu cyaranyuze mu bihe bikomeye by’amakimbirane ashingiye ku moko bisaba ko buri rwego rw’itangazamakuru rukora mu buryo bwitondewe kandi rwubahiriza amahame y’umwuga.
Mu makuru akomeje gusakara, hari abashinja bamwe mu bayobozi bakomeye b’ishyaka CNDD-FDD riri ku butegetsi kugira uruhare mu mushinga wo gushinga iyo radiyo.
Muri abo hakunze kugarukwaho izina rya Perezida Evariste Ndayishimiye, nubwo kugeza ubu nta tangazo ryemewe cyangwa ibimenyetso byigenga biratangazwa byemeza ayo makuru.
Abakomeje kunenga uwo mushinga bavuga ko bafite impungenge zishingiye ku mateka igihugu cyanyuzemo ndetse no ku buryo ibitangazamakuru bishobora kugira uruhare mu kubaka cyangwa gusenya ubumwe bw’abaturage.
Kuri bo, ishingwa rya radiyo nshya rikwiye gukurikiranwa hafi kugira ngo harebwe niba ibikorwa byayo bizakorwa mu mucyo no mu bwisanzure bw’umwuga.
Muri ibyo birego kandi havugwamo Thaddée Nzigamasabo, uvugwaho kuba yaragize uruhare mu bikorwa bitandukanye by’itangazamakuru bishyigikira ubutegetsi.
Abamunenga bavuga ko yigeze guhuzwa n’umushinga wari uzwi nka “Bimenye Burundi Communication Center (BBCC)”, ikigo cyakunze kuvugwaho gutangaza ubutumwa bwashoboraga guteza amacakubiri nk’uko byagiye bivugwa n’abatavuga rumwe n’ubutegetsi.
Abasesenguzi bamwe bavuga ko ikibazo cy’itangazamakuru mu Burundi gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikurikiranwa cyane n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu ndetse n’abaharanira ubwisanzure bw’itangazamakuru.
Bagaragaza ko ibitangazamakuru bifite uruhare rukomeye mu gutanga amakuru atabogamye no gufasha abaturage gusobanukirwa ibibakikije, bityo ko bikwiye kwirinda icyatuma bikoreshwa mu nyungu za politiki cyangwa mu gukwirakwiza ubutumwa bushobora guteza amacakubiri.
Hari amakuru avuga ko bamwe mu banenga Rondera FM basabye urwego rushinzwe kugenzura itangazamakuru mu Burundi gukurikirana ibikorwa byayo no gukora isuzuma ryimbitse ku biganiro bishobora kuzajya bitambuka kuri iyo radiyo.
Bemeza ko ari ingenzi kureba niba gahunda zayo zubahiriza amategeko agenga itangazamakuru n’amahame y’umwuga agamije kurinda abaturage amakuru ashobora kubangamira ubumwe n’ubwiyunge.
Izi mpaka kandi zigaruka ku bikorwa bya Commission Vérité et Réconciliation (CVR), ikomeje kuba imwe mu nzego zivugwaho byinshi mu Burundi.
Hari abavuga ko imyanzuro n’ubushakashatsi by’iyo komisiyo ku mateka y’u Burundi, cyane cyane ku byabaye mu mwaka wa 1972 ndetse no mu bindi bihe byaranzwe n’ubwicanyi bushingiye ku moko, bikomeje guteza impaka mu nzego zitandukanye z’abaturage.
Abasesenguzi bavuga ko ibiganiro ku mateka y’u Burundi bikomeje kuba ingorabahizi kubera uko ibitekerezo bitandukanye ku byabaye mu bihe byashize bikigaragara.
Bamwe babona ko gusubiza amaso inyuma ku mateka ari ngombwa kugira ngo igihugu cyubake ejo hazaza heza, mu gihe abandi bagaragaza impungenge ko uburyo ayo mateka asobanurwa bushobora gutera amakimbirane mashya aho kuyakemura.
Mu gihe impaka zikomeje kwiyongera, abakurikiranira hafi ibijyanye n’itangazamakuru mu Burundi bavuga ko ari ingenzi ko ukuri kugaragara binyuze mu iperereza ryigenga no mu gukurikiza amategeko, kugira ngo abaturage babone amakuru yizewe kandi igihugu gikomeze inzira y’ubwiyunge n’ubumwe bw’abaturage bose.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp

