MINEDUC yasabye imbabazi ku mwana wabaye uwa mbere utagaragaye mu muhango wo gutanga ibihembo

Minisiteri y’Uburezi yasabye imbabazi nyuma y’uko umwana wabaye uwa mbere ku rwego rw’igihugu mu bizamini bisoza Icyiciro Rusange cy’Amashuri Yisumbuye atagaragaye mu muhango wo gutangirwamo ibihembo, ibintu byateje impaka ku mbuga nkoranyambaga.

Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Uburezi, Irere Claudette, yavuze ko kuba Uwamariya Leontine ataragaragaye muri uwo muhango bitaturutse ku bushake bwo kumushyira ku ruhande, ahubwo byatewe n’ikosa ryakozwe mu myirondoro y’umubyeyi we, cyane cyane nimero ya telefoni.

Nyuma y’uko ikibazo gikomeje guteza impaka, Uwamariya yaje ku Cyicaro Gikuru cya MINEDUC ku wa Gatanu tariki ya 21 Kanama 2026, ahabwa ibihembo bye ndetse anafotorwa ari kumwe n’abayobozi b’iyi Minisiteri.

MINEDUC yasobanuye uko amakosa yabaye

Irere yavuze ko ikibazo cyaturutse ku makuru y’umubyeyi w’umunyeshuri yari yanditswe n’ubuyobozi bw’ishuri yigagaho, Institut Sainte Famille de Nyamasheke (ISF Nyamasheke).

Yasobanuye ko ubwo NESA yatangiraga gutegura umuhango wo guhemba abanyeshuri batsinze neza, yagerageje guhamagara umubyeyi wa Uwamariya ariko ikoresha nimero yari yatanzwe n’ishuri.

Ati: “Mu kwandika nimero z’ababyeyi, aba bandika ku ishuri, bakoramo ikosa, hanyuma bahamagara ubwo ni ku itariki ya 19 [Kanama 2026] birumvikana Leontine ni we wari ku mwanya wa mbere, babanza guhamagara nimero imwe ntiyari iriho, bahamagara iya kabiri, yitabwa n’undi muntu.”

Irere yavuze ko uwitabye iyo telefoni yemeje ko ari umubyeyi w’umunyeshuri, bituma umukozi wa NESA amumenyesha ko umwana we yatsinze neza kandi ko yari gutumirwa mu muhango wo gufata ibihembo.

Ati: “Umukozi wacu wa NESA aravuga ati ‘ni kanaka, twagira ngo tubabwire’ ati uri umubyeyi wa runaka?’ ati ‘yego’, ati ‘twagira ngo tubabwire ko umwana wanyu yatsinze neza twagira ngo tumutumire azaze gufata ibihembo’, uwitabye ati ‘yego tuzaza’.”

Ikosa ryamenyekanye nyuma y’uko umuhango utangiye

Umunyamabanga wa Leta yavuze ko ku munsi nyirizina wo gutangiraho ibihembo, NESA yongeye guhamagara iyo nimero, ariko uwari uyitabye avuga ko atashoboraga kugera aho umuhango wabereye kuko yari kure.

Nyuma ni bwo hamenyekanye ko uwo muntu atari umubyeyi wa Uwamariya Leontine, ahubwo ko nimero ye yari yashyizwe ku myirondoro y’umunyeshuri ku ikosa ryakozwe n’ubuyobozi bw’ishuri.

Ibi byatumye umwana wabaye uwa mbere ku rwego rw’igihugu atagaragara mu muhango wari ugamije gushimira abanyeshuri bitwaye neza kurusha abandi.

MINEDUC ivuga ko ikibazo cyasize amasomo

Irere yavuze ko iki kibazo cyatumye Minisiteri y’Uburezi isubira ku buryo amakuru y’abanyeshuri n’ababyeyi akusanywa ndetse n’uko abatsinze bamenyeshwa.

Yavuze ko isomo rya mbere ari ugukaza ubwitange mu kwandika neza imyirondoro y’abanyeshuri n’ababyeyi.

Ati: “Igihe umuntu ari gushyira imyirondoro y’umunyeshuri cyangwa uwo ari we wese, kwitonda kugira ngo abikore neza. Iri ni isomo rya mbere.”

Yongeyeho ko Minisiteri na NESA bigomba kurenga ku buryo busanzwe bwo guhamagara umubyeyi gusa, ahubwo hakongerwaho andi makuru yemeza ko ubutumwa bwageze ku muntu ukwiye.

Ati: “Irya kabiri natwe twize ni uko bidahagije gusa guhamagara umubyeyi.”

NESA igiye kurushaho gukoresha uburyo bwinshi bwo kumenyesha abatsinze

Irere yavuze ko mu bihe bisanzwe, mbere yo gutangaza amanota cyangwa gutanga ibihembo, NESA ishobora guhamagara umubyeyi, umunyeshuri cyangwa ishuri kugira ngo amakuru yemezwe.

Ariko yavuze ko iki kibazo cyerekanye ko ubu buryo bugomba gukazwa, ku buryo umubyeyi, umunyeshuri ndetse n’ishuri bashobora kugenzurwa cyangwa bakamenyeshwa mu gihe hari igikorwa cy’ingenzi.

Ati: “Ariko icyo twize natwe, ni uko tugomba kurenzaho, ntitubwire gusa umubyeyi, ahubwo tukanabwira n’ishuri, ndetse byaba na ngombwa tukabwira n’ubuyobozi.”

Ibi bishobora gufasha kugabanya amakosa ajyanye n’imyirondoro, nimero za telefoni ndetse no kumenya neza ko abanyeshuri batoranyijwe ku rwego rw’igihugu bamenyeshwa kandi bakitabira ibikorwa bibareba.

MINEDUC yasabye imbabazi ku byabaye

Minisiteri y’Uburezi yavuze ko itari ifite umugambi wo gusiga Uwamariya Leontine inyuma cyangwa kumubuza kugira uruhare mu gikorwa cyo guhemba abanyeshuri batsinze.

Irere yavuze ko Minisiteri ibabajwe n’uko ikosa ry’ubuyobozi bw’ishuri ryagize ingaruka ku mwana wari wabaye uwa mbere mu gihugu.

Ati: “Uko rero byaje guhinduka ibidashimishije, reka tubisabire imbabazi, ntabwo ari byo twari tugendereye, icyo twari tugendereye ni uko abana bashimwa, bagashimwa n’Abanyarwanda bagahabwa amanota, abantu bose bakabimenya nk’uko dusanzwe tubigenza.”

MINEDUC yanenze ibitekerezo byubakiye ku ivangura ry’akarere

Nyuma y’uko Uwamariya atagaragaye mu muhango, bamwe mu bakoresha imbuga nkoranyambaga bagaragaje impungenge ko kuba ari umunyeshuri wo mu Karere ka Nyamasheke byaba bifitanye isano n’uko atitabiriye uwo muhango.

Minisiteri y’Uburezi yahakanye iyo myumvire, ivuga ko nta politiki yo kuvangura abanyeshuri ishingiye aho bakomoka.

Irere yagize ati: “Murabizi rwose Leta y’u Rwanda ntabwo ivangura, buri mwana wese agira amahirwe yose nk’uwundi.”

Yasabye ko ibiganiro kuri iki kibazo byibanda ku ntsinzi y’umunyeshuri no ku masomo yakurwamo, aho kubaka ibitekerezo bishobora gucamo ibice abanyeshuri cyangwa abaturage hashingiwe ku turere bakomokamo.

Ati: “Icyo dukwiye kureba, ni icyo kwishimira, tukareba ‘yatsinze’ aho gushyira imbaraga mu kureba ngo ‘ni uko uw’i Nyamasheke, ibi n’ibi ibi n’ibi’ hashyirwe imbaraga ni uko yatsinze kandi akaba yahawe ibyo yifuza.”

Uwamariya Leontine yahawe ibihembo bye

Kugaragara kwa Uwamariya Leontine ku Cyicaro Gikuru cya MINEDUC ku wa 21 Kanama byaje gukuraho kimwe mu bibazo byari bikomeje gutera impaka: ko umunyeshuri wabaye uwa mbere ku rwego rw’igihugu atari yahawe ibihembo bye.

Uretse guhabwa ibihembo, uyu mwana yanabonanye n’abayobozi ba Minisiteri y’Uburezi, barimo Irere Claudette, ndetse hafatwa amafoto agaragaza ko na we yashyizwe mu banyeshuri bashimiwe ku ntsinzi yabo.

Iki kibazo kandi cyongeye kugaragaza akamaro ko kugenzura amakuru y’abanyeshuri, cyane cyane igihe ayo makuru akoreshwa mu bikorwa by’igihugu birimo gutangaza amanota, gutanga ibihembo no kumenyesha imiryango.

Ku ruhande rwa MINEDUC, isezerano ryatanzwe ni uko amakosa nk’aya azasigira inzego z’uburezi amasomo yo gukaza igenzura ry’amakuru no kongera uburyo bwo kwemeza ko ubutumwa bugera ku banyeshuri n’ababyeyi babugenewe.

Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.  

Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp 

Maak 'n opvolg-bydrae

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui