Gahunda yo kuvugurura inzego z’igisirikare cya Uganda igiye kugera ku rwego rwo hejuru, aho bamwe mu basirikare bakuru bamaze imyaka myinshi mu kazi bitegura kuva mu Ngabo za Uganda (UPDF).
Muri aba harimo Gen Edward Katumba Wamala na Gen Maj Abel Kandiho, abantu bagize imyanya ikomeye mu gisirikare, ubutasi, Polisi na Guverinoma ya Uganda.
Igisirikare cya Uganda cyatangaje ko aba basirikare 19 bo ku rwego rwa jenerali bazasezererwa ku mugaragaro ku wa 20 Kanama 2026, mu muhango uzabera i Kampala ku ngoro y’Umukuru w’Igihugu.
Uyu muhango uzayoborwa na Perezida Yoweri Kaguta Museveni, akaba n’Umugaba w’Ikirenga w’Ingabo za Uganda.
Katumba Wamala ari mu bagiye gusezererwa
Gen Edward Katumba Wamala ni umwe mu basirikare bafite amateka maremare kandi akomeye mu nzego z’umutekano za Uganda.
Yabaye Umuyobozi Mukuru wa Polisi ya Uganda kuva mu 2001 kugeza mu 2005, aba umusirikare wa mbere wari ukiri mu gisirikare wagizwe Umuyobozi Mukuru wa Polisi y’iki gihugu.
Nyuma yaho, Katumba Wamala yayoboye Ingabo zirwanira ku Butaka kuva mu 2005 kugeza mu 2013, mbere yo kugirwa Umugaba Mukuru w’Ingabo za Uganda, umwanya yamazeho kugeza mu 2017.
Kuva mu gisirikare, yakomeje kugira uruhare mu buyobozi bwa Leta. Yabaye Minisitiri w’Ibikorwaremezo n’Ubwikorezi, mbere y’uko muri Gicurasi 2026 Perezida Museveni amugira Minisitiri w’Abakozi ba Leta, umwanya akiriho.
Ibi bivuze ko gusezererwa kwe mu gisirikare bitahise bivuga ko avuye mu mirimo ya Leta, kuko akomeje kuyobora Minisiteri y’Abakozi ba Leta.
Abel Kandiho n’amateka akomeye mu butasi
Gen Maj Abel Kandiho na we ari mu mazina azasezererwa. Izina rye rizwi cyane mu nzego z’ubutasi n’umutekano muri Uganda, by’umwihariko kubera igihe yamaze ayoboye Chieftaincy of Military Intelligence (CMI).
Kandiho yavuye ku buyobozi bwa CMI mu ntangiriro za 2022, nyuma yoherezwa muri Polisi ya Uganda aho yagizwe Umuyobozi w’Inama Nkuru yayo.
Uyu mwanya wamuhaga uruhare mu guhuza ibikorwa by’inzego zitandukanye za Polisi, mbere y’uko mu 2024 avanwa muri Polisi akagirwa Umujyanama Mukuru wa Perezida Museveni.
Kuba Kandiho n’abandi basirikare bakomeye bagiye gusezererwa bibaye mu gihe UPDF iri gukora impinduka nini mu bakozi bayo.
Abajenerali barindwi bari mu mazina yatangajwe
Uretse Katumba Wamala na Abel Kandiho, abandi basirikare bakuru bagiye gusezererwa barimo Lt Gen Charles Otema Awany, Lt Gen Charles Angina na Gen Maj Geoffrey Katsigazi Tumusiime.
Harimo kandi Gen Maj Apollo Kasiita-Gowa na Gen Maj Leopold Eric Kyanda.
Aba bose bari mu basirikare 19 bo ku rwego rwa jenerali bazasezererwa mu muhango umwe uteganyijwe ku ngoro ya Perezida i Kampala.
Gusezerera abasirikare 1,817 bigize gahunda yagutse
Uyu muhango ntureba gusa abo ku rwego rwa jenerali. UPDF yatangaje ko gusezererwa kw’aba basirikare bakuru ari yo ntambwe isoza gahunda yo gusezerera abasirikare 1,817 muri uku kwezi.
Muri abo, harimo abofisiye bakuru 229, abofisiye bato 205 ndetse n’abandi basirikare bato 1,364.
Abatari ku rwego rwa jenerali batangiye gusezererwa muri iki cyumweru, mu bikorwa byabereye ku cyicaro gikuru cya UPDF i Mbuya ndetse no ku bindi biro by’igisirikare hirya no hino muri Uganda.
Iyi mibare igaragaza ko gahunda iri gukorwa ari nini kandi ikora ku byiciro bitandukanye by’abakozi b’igisirikare, aho abagiye gusezererwa batari abo ku rwego rwo hejuru gusa.
UPDF yavuze ko ari ugushimira imyaka bamaze mu kazi
Igisirikare cya Uganda cyashimiye aba basirikare ku myaka bamaze bakorera igihugu, kigaragaza ko bagize uruhare mu kurinda ubusugire bwa Uganda no mu bikorwa byo kubungabunga amahoro mu karere.
Gusezererwa ku mugaragaro rero bizaba umwanya wo guha icyubahiro aba basirikare bamaze igihe kirekire mu nzego z’umutekano, mu gihe UPDF ikomeje kuvugurura imiterere n’abakozi bayo.
Impinduka zishobora kugira ingaruka ku nzego z’umutekano
Kuva ku buyobozi bwa gisirikare bw’abantu bafite amateka akomeye nka Katumba Wamala na Kandiho bishimangira ko Uganda iri mu cyiciro cy’impinduka mu miyoborere y’inzego zayo z’umutekano.
Nubwo bamwe muri aba basirikare bashobora gukomeza kugira uruhare mu mirimo ya Leta cyangwa indi mirimo y’igihugu, gusezererwa mu gisirikare bisobanura iherezo ry’icyiciro cy’imirimo yabo muri UPDF.
Ku wa 20 Kanama ni bwo hazamenyekana mu buryo bwa nyuma uko aba basirikare bazasezererwa, mu muhango uzayoborwa na Museveni nk’Umugaba w’Ikirenga w’Ingabo za Uganda.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp
