Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha (RIB) rukomeje kugaragaza ko rwashyize imbaraga mu guhangana n’ibyaha bikorerwa ku mbuga nkoranyambaga, by’umwihariko ibijyanye no gukwirakwiza amakuru y’ibihuha n’amagambo ashobora guteza imvururu cyangwa kuyobya rubanda.
Ibi byagaragaye mu bihe bitandukanye, birimo ifatwa rya Nsanzimana Augustin na Niyonshuti Emmanuel, ndetse n’isesengura ryamagambo amaze iminsi avugwa na Sibomana Athanase wahoze ari umunyamakuru wa Radio Rwanda.
Ku wa 1 Gicurasi 2026, RIB yatangaje ko yataye muri yombi Nsanzimana Augustin na Niyonshuti Emmanuel bakoreraga shene ya YouTube yitwa “Imbarutso ya demokarasi”, bakurikiranyweho gukwirakwiza amakuru y’ibihuha binyuze ku mbuga nkoranyambaga.
Umuvugizi wa RIB, Dr Murangira B. Thierry, yahamije aya makuru agira ati: “Ni byo koko ku wa 1 Gicurasi 2026, RIB yafunze Nsanzimana Augustin na Niyonshuti Emmanuel bakekwaho gutangaza amakuru y’ibihuha ashobora guteza ubwoba muri rubanda. Ibi byaha babikoze bifashishije imbuga nkoranyambaga.”
Yakomeje asobanura ko aba bombi bafungiye kuri Sitasiyo ya RIB ya Remera mu gihe iperereza rikomeje, anibutsa ko gutangaza amakuru y’ibihuha binyuze ku ikoranabuhanga ari icyaha gihanwa n’amategeko.
Ugihamijwe n’urukiko ashobora guhanishwa igifungo kiri hagati y’imyaka itatu n’itanu n’ihazabu iri hagati ya miliyoni 1 Frw na miliyoni 3 Frw, hashingiwe ku Itegeko nimero 60/2018 ryo ku wa 22 Kanama 2018 ryerekeye gukumira no guhana ibyaha bikoreshejwe ikoranabuhanga.
Ibi bikorwa byo gufata abakekwaho ibyaha byo ku mbuga nkoranyambaga byahuriranye n’igihe havugwaga cyane ku magambo ya Sibomana Athanase, nawe ukoresha urubuga rwa YouTube yise “Sibomana Athanase Official”, aho yashyize ibiganiro byakuruye impaka ndende mu banyarwanda no mu bakurikiranira hafi amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi.
Ku wa 21 Mata 2026, ubwo yari mu kiganiro n’abanyamakuru, Dr Murangira B. Thierry yabajijwe kuri ayo magambo ya Sibomana, asubiza mu buryo bwumvikanisha ko inzego zibishinzwe ziri gukurikiranira hafi.
Yagize ati: “Buriya ijisho ry’Ubugenzacyaha ntirihuga. Ngira ngo murumva icyo nsobanura. Niba mwarabibonye, ijisho ry’ubugenzacyaha ntirihuga. Ibindi ntacyo mbisobanuraho.”
Aya magambo yaje ashimangira ko nubwo nta cyemezo cyahise gitangazwa kuri Sibomana, ibikorwa bye biri mu bikurikiranwa.
Ku muyoboro we wa YouTube, hari ibiganiro birimo icyiswe “Ukuri kuri Jenoside, mujye muvuga ibyo muzi”, aho yumvikanamo amagambo benshi basobanuye nk’apfobya cyangwa akagoreka amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi.
Mu byo avuga, Sibomana agaragaza ko abantu benshi bavuga kuri Jenoside baba batari mu Rwanda icyo gihe, bityo ko baba batazi ukuri. Anavuga ko nubwo hari abashishikariza abantu kwiyita Abanyarwanda aho kwiyita Abahutu cyangwa Abatutsi, we abona ko kwita umuntu ubwoko bwe ari byo bifite ibisobanuro.
Nubwo yivuga nk’uwarokoye bamwe mu Batutsi mu gihe cya Jenoside, amagambo ye asesengurwa n’abatari bake bakabona hari aho ahurira n’inyigisho z’abahakana Jenoside cyangwa abayipfobya, cyane cyane mu buryo agabanya uburemere bw’ibyabaye cyangwa akabishyira mu rundi rwego rushobora kuyobya rubanda.
Amategeko y’u Rwanda arabisobanura neza ko guhakana cyangwa gupfobya Jenoside ari icyaha gikomeye.
Itegeko ryo mu 2013 rishyiraho icyaha cy’ingengabitekerezo ya Jenoside n’ibindi bifitanye isano nayo rivuga ko guhakana Jenoside bishingiye ku kugoreka ukuri hagamijwe kuyobya rubanda, mu gihe gupfobya byo ari amagambo agabanya uburemere cyangwa ingaruka zayo.
Iri tegeko riteganya ko uwahamijwe ibi byaha ashobora guhanishwa igifungo kiri hagati y’imyaka itanu n’imyaka 15, ndetse agacibwa n’ihazabu iri hagati y’ibihumbi 500 Frw na miliyoni 2 Frw.
Ibi byose bibaye mu gihe u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga mu kurwanya amakuru y’ibihuha n’ingengabitekerezo ya Jenoside, cyane cyane ku mbuga nkoranyambaga zimaze kuba inzira yoroshye yo gukwirakwizaho amakuru mu buryo bwihuse.
Inzego zishinzwe ubugenzacyaha zikomeje kugaragaza ko ntawe uzihanganirwa ukoresha izo mbuga mu buryo bunyuranyije n’amategeko, haba mu gukwirakwiza ibihuha cyangwa mu gutangaza amagambo ashobora guteza amacakubiri n’imvururu mu baturage.
Iperereza kuri aba bose rirakomeje, mu gihe ubutumwa butangwa n’inzego zibishinzwe bukomeza kwibutsa abaturarwanda gukoresha neza imbuga nkoranyambaga no kwirinda amakuru atizewe cyangwa amagambo ashobora kugira ingaruka ku bumwe n’ubwiyunge bw’Abanyarwanda.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp



