Ukuri ku cyihishe inyuma ya ‘Divorce’ iri kuvuza ubuhuha mu Rwanda, ikaba imungu yibasiye umuryango nyarwanda

Umuryango nyarwanda ukomeje guhura n’ikibazo cyo gusenyuka kw’ingo, mu gihe imibare y’imanza za gatanya n’izandikwa mu irangamimerere igaragaza ko gutandukana kw’abashakanye bikiri ku rwego rwo hejuru.

Nubwo imanza z’abashakanye basaba gutandukana mu nkiko zagabanutseho ugereranyije n’umwaka wabanje, ikibazo gikomeje kugaragara nk’imwe mu mbogamizi zikomeye ku muryango, bitewe n’ingaruka kigira ku bashakanye, ku bana no ku mibereho y’igihugu muri rusange.

Raporo y’Urwego rw’Ubucamanza yasohotse muri Nzeri 2025 yagaragaje ko mu mwaka w’ubucamanza wa 2024/2025 haburanishijwe imanza 2.674 z’abashakanye basabaga gutandukana, zivuye ku 2.833 zaburanishijwe mu mwaka wabanje.

Izo manza zari ku mwanya wa mbere mu byiciro by’imanza mbonezamubano byagaragajwe muri iyo raporo. Imanza zirebana n’imitungo itimukanwa zari 2.259, izo kutubahiriza amasezerano ziba 1.176, naho izo kwemeza inyandiko z’irangamimerere ziba 1.059.

Imibare ya NISR igaragaza uburemere bw’ikibazo

Ubushakashatsi bw’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare mu Rwanda (NISR) bwo mu 2026 na bwo bwagaragaje ko gatanya zanditswe mu irangamimerere mu 2025 zari 4.479.

Muri uwo mubare, abantu 2.629 bari barahawe gatanya n’inkiko hanyuma bakayandikisha mu irangamimerere.

Umujyi wa Kigali ni wo wagaragayemo umubare munini, aho hatangajwe gatanya 1.820. Intara y’Amajyepfo yakurikiyeho na 920, Intara y’Iburasirazuba igira 820, Amajyaruguru 520, naho Iburengerazuba igira 339.

NISR kandi yagaragaje ko abatandukana cyane ari ababa bamaze hagati y’imyaka itanu na 14 bashakanye, ibintu bishobora gutuma hibazwa ku mpamvu zituma ingo zishobora kugera mu bihe bikomeye nyuma y’imyaka mike zimaze kubakwa.

Imibare mishya ikomeje kwiyongera

Ikindi gitera impungenge ni uko imibare yo mu mezi atandatu ya mbere ya 2026 igaragaza ko inkiko zo mu Rwanda zakiriye imanza 3.620 zisaba ubutane bwa burundu.

Ibi bigaragaza ko ikibazo kitagarukira ku mibare yagaragajwe mu myaka ishize, ahubwo ko gukemura amakimbirane y’ingo bikomeje kuba ingenzi mu kubungabunga umuryango.

Abubatse bavuga ko bamwe batangira ingo batiteguye

Kayisire Cassien, utuye mu Mujyi wa Kigali, asanga imwe mu mpamvu zituma ingo zimwe zisenyuka nyuma y’igihe gito ari uko abantu bamwe bashakana batabanje kumenyana bihagije.

Ati: “Ubundi basigaye bahurira mu nzira, bakabeshyana, bagahita babana batabanje no gusurana ngo bamenyane, mbese umwe amenye aho undi avuka. Nyuma rero ni bwo usanga cya kintu wamukurikiyeho rimwe na rimwe kitari urukundo, ari ubutunzi. Icyo gihe urumva umwe aca ukwe, undi agaca ukundi.”

Kayisire avuga ko amaze imyaka 23 mu rushako kandi ko, ku bwe, ibibazo byo mu rugo bikwiye kubanza gukemurwa binyuze mu biganiro no kubabarirana aho gufata icyemezo cyo gutandukana.

Ati: “Njyewe maze imyaka 23 nshatse, ariko ku bwanjye rwose nta kintu umugore wanjye yakora cyatuma dutandukana, ahubwo n’ibyaba namubabarira.”

Asanga abashakanye bakwiye kugira intego bahurizaho, bakaganira ku bibazo bafite kandi bakirinda umuco wo kwanga kwemera amakosa.

Ubutunzi n’ubushobozi bwo gutunga urugo nabyo biri mu bibazo bibitera

Dushimimana Sumaya na we asanga hari ingo zishingwa hashingiwe ku mpamvu zitari urukundo cyangwa kubaka ubuzima bw’igihe kirekire.

Avuga ko hari aho umwe ashobora gukurikirana undi kubera imitungo cyangwa imibereho yifuza, ariko ibintu bihinduka iyo ibyo yari yiteze bitabonetse.

Ati: “Njyewe ikintu umugabo yakora tugahita dutandukana, ni ukutamenya inshingano ze ngo ajye ahaha. Ubundi inshingano z’umugabo ni ukwita ku bana twabyaranye akabahahira, ariko bitavuze ko nanjye ntamufasha mu gihe mbonye ubushobozi.”

Dushimimana avuga kandi ko gucana inyuma, kutabwizanya ukuri no gushaka kubaho mu buryo buhuye n’ibigezweho biri mu bishobora kongera amakimbirane mu ngo.

Abanyamategeko babona ikibazo kirenze amakimbirane yo mu rugo

Umunyamategeko Mukashema Marie Louise avuga ko impamvu zituma gatanya zikomeza kwiyongera zirimo kunaniranwa kw’abashakanye, amakimbirane ashingiye ku mitungo, kutabwizanya ukuri ndetse n’ihohoterwa rishobora kuvuka mu mibanire y’abo bashakanye.

Avuga ko ikibazo gikomeye ari igihe abashakanye bihutira kugana inkiko, batabanje gushaka ubufasha bw’abagize umuryango cyangwa inshuti z’umuryango zishobora kubagira inama.

Ati: “Ubundi kera iyo abantu bashyingirwaga ni imiryango ibiri yabaga ihuye, n’iyo ibibazo byavukaga, aho kugira ngo bijye ku mbuga nkoranyambaga, ku karubanda, ahubwo bigakemukira mu muryango.”

Me Mukashema avuga ko uburyo bwo kureba umuryango bwahindutse, ku buryo bamwe mu bashakanye batakibanza kugana abakuru b’imiryango igihe havutse amakimbirane.

Ati: “Intambwe ya mbere ntikwiye kuba mu nkiko ahubwo igomba kuba mu muryango, kuko bajya gushyingirwa abantu ba mbere batumiye ni abo mu muryango.”

Abagabo n’abagore bose basigaye basaba gatanya

Me Mukashema avuga ko mu bihe byashize abagabo ari bo wasangaga bakunze gutanga ibirego byo gutandukana, mu gihe abagore bamwe batinyaga ko gutandukana byafatwa nk’ugusenya urugo.

Avuga ko ubu ibintu byahindutse, kuko abagabo n’abagore bombi basigaye bagana inkiko basaba gatanya.

Me Maurice Munyentwari, umunyamategeko ukurikirana imanza mbonezamubano, na we avuga ko gatanya zikorwa ku bwumvikane ziri mu zigenda ziyongera.

Ati: “Ubundi gatanya zikozwe mu bwumvikane na zo zariyongereye, aho bavuga bati twembi kubana ntabwo bishoboka kubera impamvu zabo zo mu rugo tudashobora kumenya.”

Kuri gatanya zitari ku bwumvikane, Me Munyentwari avuga ko mu mpamvu zikunze kugarukwaho harimo amakimbirane yo mu rugo, guhozanya ku nkeke, ihohoterwa no guhezwa ku mutungo.

Yemeza kandi ko muri iki gihe abagore n’abagabo batanga ibirego bya gatanya mu nkiko ku rugero rugaragara ku mpande zombi.

Amasezerano y’abashyingiranywe akwiye kumenywa mbere y’ubukwe

Me Mukashema avuga ko hari abantu bashyira imbaraga nyinshi ku birori by’ubukwe ariko ntibite ku nshingano n’amasezerano ajyana n’ishyingirwa.

Asanga abagiye gushyingiranwa bakwiye gusobanurirwa neza amasezerano ajyanye n’ishyingirwa, inshingano zabo ndetse n’ingaruka z’amahitamo bagiye gukora.

Ati: “Usanga abantu bashyira imbaraga ku bukwe bagiye gukora gusa ariko ntibite ku nshingano ziza nyuma. Aha rero, kugira abantu birinde ibyo, bakwiye kujya babanza gusuzuma amasezerano yo gushyingiranwa.”

Umunyamategeko asanga n’abashinzwe irangamimerere bakwiye kugira uruhare mu gukangurira abagiye gushyingiranwa gusobanukirwa neza ibikubiye mu masezerano bahisemo.

Gatanya ntigira ingaruka ku bashakanye gusa

Gatanya ntigarukira ku bantu babiri batandukanye. Iyo hari abana, ishobora kugira ingaruka ku mibereho yabo, ku myigire, ku mutekano wabo no ku buryo bubaka imibanire yabo mu gihe kizaza.

Ku rwego rw’umuryango mugari, gusenyuka kw’ingo bishobora kongera ibibazo by’imibereho n’ubukungu, cyane cyane iyo ababyeyi batandukanye batabashije gukomeza gufatanya mu nshingano zo kurera abana.

Ikibazo kandi gishobora kugira ingaruka ku rubyiruko rutarashaka, cyane cyane iyo rubona ingo z’abakuru zisenyuka kenshi, bigatuma bamwe bagira ubwoba cyangwa bagashidikanya ku gaciro k’ishyingirwa.

Itegeko ry’umuryango ritanga uruhare ku Nama y’Umuryango

Itegeko rigenga abantu n’umuryango rya 2024 riteganya ko Inama y’Umuryango ari yo ikwiye kugira uruhare mu kureberera iterambere ry’umuryango, kurengera inyungu z’abawugize no gukemura ibibazo bivutsemo.

Iryo tegeko riteganya kandi ko iteka rya Minisitiri ufite umuryango mu nshingano rigena abagize Inama y’Umuryango, inshingano zayo, imiterere n’imikorere.

Gusa kugeza ubu, iryo teka ntirirashyirwaho, ibintu bishobora gutuma hakomeza kwibazwa ku buryo bw’ishyirwa mu bikorwa ry’uruhare rw’Inama y’Umuryango mu gukumira no gukemura amakimbirane y’ingo.

Hari ikibazo cyo kubungabunga umuryango mbere yo kugera mu nkiko

Abanyamategeko n’abaturage baganiriye kuri iki kibazo bahuriza ku kuba gukemura amakimbirane hakiri kare bishobora gufasha ingo zimwe kwirinda kugera ku gutandukana.

Icyakora, abahanga mu by’amategeko banashimangira ko iyo hari ihohoterwa cyangwa ubundi buryo bukomeye bwo kubangamira umutekano n’uburenganzira bw’umwe mu bashakanye, ikibazo kidakwiye guhishirwa mu rwego rwo gukomeza isura y’urugo.

Ikibazo gikomeye ni ugushaka uburinganire hagati yo kurinda umuryango, kurengera abana no kubahiriza uburenganzira bwa buri muntu.

Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.  

Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp 

Maak 'n opvolg-bydrae

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui