Colonel Tom Byabagamba, wahoze ari umwe mu basirikare bakomeye mu Ngabo z’u Rwanda ndetse akayobora umutwe w’ingabo zirinda Umukuru w’Igihugu, yapfiriye muri gereza nyuma y’imyaka hafi 12 yari amaze afunzwe.
Urupfu rwe rwamenyekanye ku wa 25 Kanama 2026, rwatangajwe n’umuryango we. Umukuru we, David Himbara, ni we wemeje amakuru y’urupfu rwa Byabagamba mu butumwa yashyize ku rubuga rwa X.
Andi makuru yatangajwe na AFP avuga ko umuryango wari wamenyeshejwe n’abasirikare ku rupfu rwe, ariko ko icyateye urupfu kitari cyamenyekana.
Himbara yagize ati: “Tom Byabagamba, murumuna wanjye, yapfuye nyuma y’imyaka 12 muri gereza.”
Yakomeje agira ati: “Tubabajwe cyane no gutangaza urupfu rwa murumuna wacu dukunda, Colonel Tom Byabagamba, wapfiriye muri gereza mu Rwanda. Imana imuhe iruhuko ridashira.”
Kugeza ubu, inzego za Leta zishinzwe gereza n’umutekano ntizari zatangaza ku mugaragaro amakuru arambuye ku cyateye urupfu rwa Byabagamba cyangwa igihe nyirizina yapfiriye. Umuryango we na wo ntiwari watangaza ibisobanuro birambuye kuri ibyo bibazo.
Byabagamba yari muntu ki?
Tom Byabagamba yari umwe mu basirikare bari bafite inshingano zikomeye mu nzego z’umutekano z’u Rwanda, aho yigeze kuyobora umutwe w’ingabo zirinda Perezida Paul Kagame n’abandi bayobozi bakuru.
Yatawe muri yombi muri Kanama 2014, afunganywe na muramu we, Frank Rusagara, wahoze ari umusirikare mukuru mu Ngabo z’u Rwanda, ndetse na François Kabayiza.
Byabagamba na Rusagara bari basanzwe bafite amateka akomeye mu gisirikare mbere yo gufungwa. Urubanza rwabo rwaje kuba rumwe mu manza zakurikiranywe cyane kubera kuba barahoze ari abayobozi bakuru mu nzego z’umutekano z’u Rwanda.
Urukiko Rukuru rwa Gisirikare rwari rwaramukatiye imyaka 21
Ku wa 31 Werurwe 2016, Urukiko Rukuru rwa Gisirikare i Kanombe rwahamije Byabagamba ibyaha birimo guteza imidugararo muri rubanda, gusebya igihugu, guhisha ibimenyetso byashoboraga gukoreshwa mu gukora icyaha no kutubaha ibendera ry’igihugu.
Yakatiwe igifungo cy’imyaka 21 ndetse anamburwa impeta za gisirikare.
Urubanza rwaje gukomeza mu bujurire, aho Byabagamba n’abandi baregwa batishimiye imyanzuro y’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare.
Igihano cye cyaragabanyijwe kigera ku myaka 15
Mu Kuboza 2019, Urukiko rw’Ubujurire rwagumishijeho umwanzuro w’uko Byabagamba ahamwa n’ibyaha, ariko rugabanya igihano cye kuva ku myaka 21 kikagera ku myaka 15.
Ibyo byatumye imyaka yari asigaje muri gereza igabanuka, ariko akomeza gufungwa kugeza apfuye.
Freedom Now, umuryango wakurikiranye uru rubanza, uvuga ko Urukiko rw’Ubujurire rwagumishijeho guhamwa kw’ibyaha mu Kuboza 2019, rugabanya igihano cya Byabagamba na Rusagara kikagera ku myaka 15.
Urupfu rwa Byabagamba rukurikiye urwa Frank Rusagara
Urupfu rwa Byabagamba rwabaye nyuma y’umwaka n’amezi hafi atanu mugenzi we bari bafunganywe muri dosiye imwe, Frank Rusagara, na we apfiriye muri gereza.
Rusagara yapfuye ku wa 24 Werurwe 2025, nyuma y’imyaka irenga 10 yari amaze afunzwe. Urupfu rwe rwemejwe n’Umuvugizi w’Ingabo z’u Rwanda, Brig Gen Ronald Rwivanga, wari wavuze ko Rusagara yari amaze iminsi arwaye.
Rusagara na Byabagamba bari bafunganywe kuva mu 2014, kandi urubanza rwabo rwaburanishijwe hamwe. Rusagara na we yari yarakatiwe imyaka 20 n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare mu 2016, mbere y’uko Urukiko rw’Ubujurire rugabanya igihano cye kikagera ku myaka 15 mu 2019.
Urupfu rusize ibibazo bitarasubizwa
Nubwo umuryango wa Byabagamba wemeje ko yapfiriye muri gereza, haracyari ibibazo byinshi bitaratangwaho ibisobanuro birambuye.
Muri byo harimo icyateye urupfu, igihe nyirizina yapfiriye, niba yari arwaye mbere y’urupfu ndetse n’aho umurambo we uri. AFP yatangaje ko umuryango wari wamenyeshejwe n’abasirikare ku rupfu rwe, ariko ko icyo gihe icyateye urupfu kitari kizwi.
Ibi bituma ibisobanuro bizatangwa n’inzego zibishinzwe, cyane cyane ku mpamvu y’urupfu n’imiterere yarwo, bizaba ingenzi mu gusobanura neza ibyabaye.
Urubanza rwakomeje gukurura impaka
Urubanza rwa Byabagamba rwakomeje gukurura impaka mu myaka yakurikiye itabwa muri yombi rye, cyane cyane ku birebana n’imiterere y’ibirego, imigendekere y’urubanza n’uburyo yafashwe afungwa.
Human Rights Watch yagiye ivuga ko urubanza rwa Byabagamba na Rusagara rwari rufite ibibazo bikomeye, ndetse ivuga ko rwari rwaranzwe n’ibirego by’iyicarubozo no guhindura cyangwa gukangisha abatangabuhamya.
Ku rundi ruhande, ibyemezo by’inkiko byahamije Byabagamba ibyaha kandi igihano cye cyagumishijweho mu bujurire, nubwo cyagabanyijwe.
Urupfu rwe rero rusize amateka y’umusirikare wigeze kugira umwanya ukomeye mu mutwe ushinzwe kurinda Perezida w’u Rwanda, nyuma akamara hafi imyaka 12 afunzwe mbere yo gupfira muri gereza.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp

