Umugabo w’imyaka 35 wo mu Murenge wa Nyakabuye, Akarere ka Rusizi, yashyikirijwe ubugenzacyaha nyuma yo gukekwaho gusambanya umwana we w’imyaka 15, mu gihe iperereza rigikomeje kumenya ukuri ku byabaye.
Uyu mwana yabwiye umwarimu we ko se yamusambanyije inshuro ebyiri, ndetse ko hari n’igihe yamushukishaga amafaranga. Yavuze kandi ko se yitwazaga ko ibyo yamukoreraga ari uburyo bwo kumwigisha uko azitwara igihe azaba afite umugabo.
Amakuru avuga ko ikibazo cyamenyekanye nyuma y’uko uyu mwana abwiye umwarimu we ndetse n’abandi bantu bakuru yari yizeye. Nyuma y’itangwa ry’amakuru, inzego z’umutekano n’iz’ubutabera zatangiye kugikurikirana.
Umwana yagejeje ikibazo ku mwarimu
Uyu mwana wo mu Mudugudu wa Bugumya, Akagari ka Kamanu, yabwiye umwarimu we ko se yamukoreraga ibyo bikorwa by’ihohotera rishingiye ku gitsina.
Karisa Mathiew, umuturanyi w’uyu muryango, yavuze ko umwana atatinze gutanga amakuru nyuma yo kubona ko ibyo yakorerwaga bikomeje.
Ati: “Uyu mwana yahise abimenyesha mwarimu we witwa Sibomana Jean de Dieu usanzwe amwigisha ndetse n’undi mubyeyi witwa Umuhoza Domicienne n’abandi yivugira ko yabibwiye.”
Amakuru yatanzwe ni yo yatumye inzego bireba zitangira gukurikirana iki kibazo, aho ukekwaho icyaha yahise ajyanwa gukorerwa iperereza.
Uwimana Bonifirida, na we utuye muri ako gace, yavuze ko abaturage batari basanzwe bazi ko hari ikibazo nk’icyo muri uwo muryango.
Ati: “Ni byo koko twabyumvise maze tujya kureba dusanga inzego za Polisi na RIB zaje maze zirabatwara, ntabwo twari tubizi ko abimukorera kandi ntabwo iwabo hagaragaraga amakimbirane.”
Ukekwaho icyaha yashyikirijwe RIB
Ubuyobozi bw’Umurenge wa Nyakabuye bwemeje ko uyu mugabo yashyikirijwe ubugenzacyaha kugira ngo hakorwe iperereza ku byo akekwaho.
Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Nyakabuye, Kimonyo Kamari, yavuze ko amakuru y’iki kibazo akimara kumenyekana, inzego bireba zahise zibikurikirana.
Ati: “Yego, ayo makuru twayamenye. Uriya mugabo ukekwaho gusambanya umwana we yahise ashyikirizwa ubugenzacyaha ngo akorweho iperereza, na ho umwana we yajyanywe kwa muganga mu Bitaro bya Mibilizi.”
Uyu mugabo yashyikirijwe Sitasiyo ya RIB ya Nyakabuye, mu gihe iperereza rigamije kumenya neza uko ibyabaye byagenze ndetse no gukusanya ibimenyetso bishobora gufasha ubutabera.
Kugeza ubu, amakuru yatanzwe ntabwo asobanuye umwanzuro w’iperereza cyangwa niba ukekwaho icyaha yemera cyangwa ahakana ibyo aregwa. Bityo, agomba gufatwa nk’umukekwaho icyaha kugeza igihe urukiko rwaba rubihamije burundu.
Umwana yajyanywe kuri Isange One Stop Center
Nyuma yo kumenya ibyabaye, uyu mwana, usanzwe yiga mu mwaka wa gatatu w’amashuri abanza ku Ishuri rya GS Kiyovu, yajyanywe ku Bitaro bya Mibilizi, aho yagejejwe ku Ishami rya Isange One Stop Center kugira ngo ahabwe ubufasha bukenewe.
Isange One Stop Center ni gahunda ifasha abakorewe ihohoterwa kubona serivisi zitandukanye, zirimo ubuvuzi, ubufasha mu by’amategeko ndetse n’ubujyanama, bitewe n’uburyo ikibazo cyagenze.
Kuri iki kibazo, ubufasha bw’umwana ni ingenzi cyane mu gihe inzego z’ubutabera zikomeje gukusanya amakuru n’ibimenyetso.
Ubuyobozi busaba imiryango kwirinda ihohoterwa
Gitifu Kimonyo yavuze ko uwo muryango utari usanzwe uzwiho amakimbirane, ariko ko ibyo bidakwiye gutuma abaturage birengagiza ibimenyetso by’ihohoterwa rishobora kubera mu miryango.
Ati: “Uru rugo nta makimbirane yarasanzwe arubarizwamo, ariko turagira inama abaturage kujya birinda amakimbirane yo mu ngo kuko ushobora gusanga hari uburyo umugabo n’umugore batari basanzwe babana mu cyumba, wenda umugabo akifuza gushaka umufasha, agahitamo kujya ku mwana we. Nubwo wenda muri uru rugo atariko twabivuga, ariko ibyo ntawabura kubikeka.”
Ibi byibutsa ko kuba umuryango udafite amateka y’amakimbirane azwi bidakuraho ko ihohoterwa rishobora kuba rikorerwamo mu ibanga.
Inzego zishinzwe umutekano n’imibereho myiza y’abaturage zisaba ko amakuru yose ajyanye n’ihohoterwa rikorerwa abana atangwa hakiri kare kugira ngo abana barindwe kandi abaketsweho ibyaha bakurikiranwe hakurikijwe amategeko.
Amategeko ahana gusambanya umwana
Amategeko y’u Rwanda afata gusambanya umwana nk’icyaha gikomeye, kandi uwagihamijwe n’urukiko ashobora guhanishwa igihano cy’igifungo giteganywa n’amategeko.
Mu makuru yatanzwe kuri iki kibazo, hagaragazwa ko itegeko riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange rihana gusambanya umwana igifungo kiri hagati y’imyaka 20 na 25.
Icyakora, igihano nyirizina gishingira ku byaha urukiko ruzasanga byahamye uregwa, ibimenyetso byatanzwe n’izindi ngingo z’amategeko zaba zirebana n’icyaha.
Iperereza kuri uyu mugabo riracyakomeje, mu gihe umwana we ari guhabwa ubufasha ku Bitaro bya Mibilizi.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp

