Urupfu rw’umusaza w’imyaka 62 wo mu Murenge wa Kabare mu Karere ka Kayonza rwateye agahinda n’impaka ndende mu baturage, nyuma y’uko amakuru agaragaza ko yaguye mu gitero yakubitiwemo bikomeye nyuma yo gusanga umugore we babanaga ari kumwe n’abagabo babiri mu rugo rwabo.
Iyi nkuru yabaye kimwe mu byongeye gutuma abantu bagaruka ku ngingo ikunze kugibwaho impaka mu Rwanda no hirya no hino ku Isi, yerekeye umubano hagati y’abagabo bakuze cyane n’abakobwa bakiri bato, bamwe bawubona nk’uburenganzira bw’abakundana mu gihe abandi bawufata nk’umubano ushobora kubamo ibibazo byinshi by’umutekano, ubwizerane ndetse n’ahazaza h’umuryango.
Amakuru yatangajwe na TV1 avuga ko uwo musaza yari amaze igihe gito atangiye kubana n’uwo mugore. Bivugwa ko umunsi w’ibyago wageze atunguwe no gusanga uwo mugore ari kumwe n’abagabo babiri mu rugo basanzwe babanamo.
Abatangabuhamya bavuga ko nyuma yo kubafatira mu cyuho, habayeho gushyamirana gukomeye. Abo bagabo bombi bivugwa ko bahise bamugabaho igitero, bamukubita bikomeye kugeza ubwo arembye cyane.
Yahise ajyanwa ku Kigo Nderabuzima cya Kabare kugira ngo yitabweho n’abaganga, ariko amakuru akavuga ko agezeyo yahise yitaba Imana kubera ubukana bw’imvune yari yagize.
Iyi nkuru yakwirakwiye mu baturage benshi, bamwe bibaza icyateye uwo mugore kujya mu bandi bagabo, abandi bagaruka ku kibazo cy’ikinyuranyo kinini cy’imyaka hagati y’abakundana.
Mu Rwanda no mu bindi bihugu byinshi, si ibintu bishya kubona umugabo ukuze cyane akundana cyangwa agashakana n’umukobwa ukiri muto. Hari ababikora kubera urukundo, ariko hari n’aho usanga impamvu z’ubukungu, imibereho cyangwa inyungu zigaragara zifite uruhare rukomeye.
Abasesenguzi bavuga ko abakobwa bamwe bakiri bato bakururwa n’abagabo bakuze kubera ko baba bafite ubushobozi bw’amafaranga, amazu, imitungo cyangwa imibereho ihamye. Mu mvugo zigezweho, bamwe muri abo bagabo bakunze kwitwa “abaterankunga” cyangwa “ibikapu” kubera uruhare bagira mu gutunga abo bakundana.
Ku rundi ruhande, hari abagabo bakuze bavuga ko bakururwa n’abakobwa bato kubera ubwiza bwabo, imbaraga z’ubusore n’ibyishimo babasangamo. Hari n’ababona ko abakobwa bato baba bumvira kandi bafite ubushake bwo kubaka urugo kurusha abagore bangana na bo.
Nubwo bimeze bityo, impuguke zitandukanye zigaragaza ko uyu mubano ushobora guhura n’ibibazo byinshi.
Kimwe mu bibazo bikunze kuvugwa ni ugucana inyuma. Iyo ikinyuranyo cy’imyaka kiri hejuru cyane, usanga ubushake bwo gutera akabariro, imbaraga z’umubiri ndetse n’imyitwarire y’ubuzima bitandukanye cyane. Ibi bishobora gutuma umwe mu bakundana ashaka ahandi ibyo abona ko atabona mu mubano we.
Hari kandi ikibazo cyo kudahuza mu ntego z’ubuzima. Umukobwa uri mu myaka ya 20 cyangwa 25 ashobora kuba ashaka gutembera, kwiga cyangwa gukomeza kwiyubaka, mu gihe umugabo uri mu myaka ya 60 ashobora kuba atekereza kuruhuka cyangwa gutegura ubuzima bw’izabukuru.
Abahanga mu mitekerereze y’abantu bavuga ko hari impamvu nyinshi zituma abakobwa bamwe bakururwa n’abagabo bakuze cyane.
Zimwe muri zo zirimo gushaka umutekano mu mitekerereze no mu mibereho. Abagabo bakuze bakunze gufatwa nk’abafite ituze, inararibonye ndetse n’ubushobozi bwo gukemura ibibazo mu mutuzo.
Hari n’abakobwa bumva bakururwa n’abagabo bakuze kubera ko bababona nk’abantu bashobora kubabera umukunzi, umujyanama ndetse n’umurinzi icyarimwe.
Abandi babishingira ku mutekano w’ubukungu, aho bumva ko umugabo ugeze ku rwego runaka rw’imibereho ashobora kubafasha kubaho neza no gutegura ejo hazaza habo.
Nubwo hari abashyigikira bene uwo mubano, hari n’abawunenga cyane.
Abanenga uyu mubano bavuga ko akenshi utubakirwamo urukundo nyarwo ahubwo uba ushingiye ku nyungu. Bavuga ko umukobwa aba akurikiye amafaranga n’umutungo, mu gihe umugabo aba akurikiye ubwiza n’ubuto bw’uwo mukobwa.
Hari kandi abagaragaza impungenge z’ahazaza, bavuga ko iyo umusaza yitabye Imana asiga umugore akiri muto cyane cyangwa agasiga abana bato bakeneye uburere n’ubufasha.
Mu muco nyarwanda wa kera, gushakana hagati y’umugabo ukuze n’umukobwa muto ntibyafatwaga nk’ikidasanzwe. Umugabo wabaga afite ubushobozi n’amatungo menshi yashoboraga gushaka umugore ukiri muto kandi bikemerwa n’umuryango ndetse n’abaturanyi.
Ariko muri iki gihe, isi yarahindutse. Urubyiruko rufite amahitamo menshi, uburyo bwo guhura n’abantu benshi ndetse n’imyumvire mishya ku rukundo no ku buzima bw’umuryango.
Ni yo mpamvu urupfu rw’uyu musaza wo muri Kayonza rwongeye gutuma abantu bibaza niba ikinyuranyo kinini cy’imyaka hagati y’abakundana kitaba kimwe mu bishobora guteza amakimbirane n’ibibazo bikomeye mu muryango.
Nubwo bidashoboka kuvuga ko abantu bose bafite ikinyuranyo kinini cy’imyaka mu rukundo bahura n’ibibazo, abahanga bagaragaza ko ubwizerane, kubahana, kuvugisha ukuri no gusobanukirwa intego za buri wese ari byo bifasha umubano uwo ari wo wose kuramba.
Ku baturage benshi bakurikiranye iyi nkuru y’i Kayonza, urupfu rw’uyu musaza rwabaye isomo rikomeye ryibutsa abantu ko amakimbirane ashingiye ku rukundo, ishyari cyangwa kutizerana ashobora kuvamo ingaruka zikomeye zirimo urugomo n’urupfu, kandi ko gukemura amakimbirane mu mahoro no kubahiriza amategeko ari byo bifasha kurinda ubuzima bw’abantu.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp

