Perezida wa Uganda, Yoweri Kaguta Museveni, yongeye gutungura abanyapolitiki n’abasesenguzi nyuma yo gukora impinduka nshya muri Guverinoma yari amaze igihe gito cyane ashyizeho. Izi mpinduka zabaye nyuma y’iminsi ine gusa Guverinoma nshya itangajwe, ibintu byakuruye impaka n’ibitekerezo byinshi mu gihugu cya Uganda no mu karere.
Abakurikiranira hafi politiki ya Uganda bavuga ko izi mpinduka zigaragaza uburyo Perezida Museveni ahora ashaka kugenzura neza imikorere ya Guverinoma ndetse no kwirinda amakosa ashobora guteza impaka z’amategeko cyangwa iz’ubuyobozi.
Mu mpinduka nshya zatangajwe, Dr. Jane Ruth Aceng wari umaze kugirwa Minisitiri w’Ikoranabuhanga n’Itumanaho yahise yimurirwa mu nshingano nshya zo kuba Minisitiri ushinzwe guhuza ibikorwa bya Guverinoma n’Inteko Ishinga Amategeko.
Ni umwanya yahererekanyije na Kasule Lumumba wari wabanje gushyirwa muri izo nshingano mu itangazo rya mbere Perezida Museveni yari yasohoye mu ntangiriro z’iki cyumweru.
Aya mavugurura mashya aje nyuma y’uko hadutse impungenge zikomeye zishingiye ku mategeko n’Itegeko Nshinga bya Uganda, aho bamwe mu banyamategeko ndetse n’abasesenguzi bagaragaje ko Kasule Lumumba atari akwiriye uwo mwanya kuko atari umwe mu badepite bagize Inteko Ishinga Amategeko ya 12 ya Uganda.
Iyo ngingo yahise itera impaka ku mbuga nkoranyambaga no mu bitangazamakuru bitandukanye byo muri Uganda, bamwe bibaza niba habayeho kwihutira gushyiraho Guverinoma hatabanje gusuzumwa neza ibisabwa n’amategeko.
Dr. Jane Ruth Aceng yari amaze imyaka igera ku icumi ari Minisitiri w’Ubuzima muri Uganda, aho yabaye umwe mu bayobozi bagaragaye cyane mu gihe cy’icyorezo cya COVID-19 ndetse no mu bikorwa byo kuvugurura urwego rw’ubuzima muri icyo gihugu.
Ubwo yari amaze kugirwa Minisitiri w’Ikoranabuhanga mu cyumweru gishize, Aceng yari yashimiye Perezida Museveni ku cyizere yari yongeye kumugirira ndetse agaragaza ko yari yiteguye gukorera igihugu mu nshingano nshya.
Gusa ibintu byahise bihinduka mu buryo butunguranye ku mugoroba wo ku wa Gatatu, ubwo hatangazwaga ko yongeye kwimurirwa ku yindi Minisiteri.
Mu butumwa yashyize hanze nyuma yo guhindurirwa inshingano, Dr. Aceng yagize ati: “Nishimiye icyizere Perezida Yoweri Museveni yangiriye cyo kumpindura akangira ushinzwe guhuza Inteko Ishinga Amategeko na Guverinoma kuva muri 2026 kugeza muri 2031. Niyemeje kudasinzira, gutanga Serivisi zuje ikinyabupfura no guharanira ubumwe mu nteko.”
Aya magambo ye yahise asakara cyane ku mbuga nkoranyambaga, bamwe bamushimira uburyo yakiriye izi mpinduka mu ituze no mu bwitonzi, mu gihe abandi bakomeje kwibaza icyihishe inyuma y’izo mpinduka zihuse.
Kasule Lumumba na we yahise yemeza ko yimuriwe muri Minisiteri y’Ikoranabuhanga n’Itumanaho, ashimira Perezida Museveni ku cyizere yakomeje kumugirira no mu nshingano nshya.
Mu butumwa yanyujije ku rubuga rwa X, Lumumba yavuze ko yishimiye gukomeza gukorera igihugu no gushyigikira gahunda za Perezida Museveni n’ishyaka riri ku butegetsi rya NRM.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko izi mpinduka, n’ubwo zisa nk’into, zifite uburemere bukomeye mu miyoborere ya Uganda kuko zigaragaza uburyo Guverinoma nshya ya Museveni igiye gukorana ubushishozi mu rwego rwo kwirinda amakosa ashobora gutera ibibazo bya politiki cyangwa iby’amategeko.
Hari kandi ababona ko ibi bishobora kuba ikimenyetso cy’uko Perezida Museveni ashaka gukomeza kugira ijambo rikomeye ku myanya yose y’ingenzi muri Guverinoma ye nshya, cyane cyane mu gihe igihugu kiri kwitegura indi myaka mishya y’ubutegetsi bwe.
Izi mpinduka kandi zagaragaje uburyo imyanya ya politiki muri Uganda ikomeje guhinduka mu buryo bwihuse, aho bamwe mu bayobozi bashobora guhindurirwa inshingano mu masaha make bitewe n’inyungu za politiki cyangwa ibibazo by’amategeko.
Nubwo Guverinoma nshya ya Museveni itaramara igihe kinini itangiye imirimo, yamaze gutangira kuvugisha benshi haba muri Uganda no hanze yayo, cyane cyane kubera uburyo Perezida Museveni akomeje gukora impinduka zihuse kandi zitunguranye.
Abaturage ba Uganda ndetse n’abakurikiranira hafi politiki y’akarere bakomeje kureba uko iyi Guverinoma nshya izitwara mu minsi iri imbere, cyane cyane ku bijyanye n’imiyoborere, ubukungu, ikoranabuhanga ndetse n’imikoranire hagati ya Guverinoma n’Inteko Ishinga Amategeko.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp
