U Rwanda rwatangiye icyiciro gishya cy’ubufatanye mpuzamahanga mu rwego rw’ikoranabuhanga rya nuclear, nyuma yo gushyira umukono ku masezerano mashya n’u Burusiya agamije guteza imbere ubushakashatsi, ubuvuzi n’iterambere ry’ikoranabuhanga rigezweho.
Aya masezerano yasinyiwe ku wa 19 Gicurasi 2026 i Kigali, mu nama mpuzamahanga yiga ku guhanga udushya mu bijyanye n’ingufu za nuclear. Ni intambwe ishimangira icyerekezo cy’u Rwanda cyo kwagura ubumenyi mu by’ikoranabuhanga rihanitse.
Ibi bikorwa by’ubufatanye biteganyijwe kwibanda ku nzego zitandukanye zirimo ubuvuzi bukoresha ikoranabuhanga rya nuclear, amahugurwa y’abanyeshuri n’abahanga, ndetse n’ubushakashatsi bushobora kuzavamo ishingwa ry’ikigo cyihariye cya siyansi n’ikoranabuhanga rya nuclear mu Rwanda.
Abayobozi b’u Rwanda bavuga ko ibi bizafasha igihugu kwagura ubushobozi bwacyo mu bijyanye n’ubushakashatsi bugezweho, cyane cyane mu nzego zifite akamaro mu buzima bw’abaturage.
Umuvugizi wa Guverinoma y’u Rwanda, Yolande Makolo, yavuze ko igihugu kiri gukora inyigo zizafasha gushyiraho ikigo cya siyansi n’ikoranabuhanga rya nuclear, ndetse n’umushinga w’inganda nto zikoresha ikoranabuhanga rya Small Modular Reactors (SMRs).
Izi nganda nto zifatwa nk’igisubizo gishobora gufasha ibihugu bikiri mu nzira y’amajyambere kubona ingufu zizewe mu buryo buhendutse kandi butangiza ibidukikije cyane.
U Rwanda rugaragaza politiki yo kudahambira ku gihugu kimwe mu mikoranire y’ikoranabuhanga rya nuclear. Uretse u Burusiya, igihugu cyashyize umukono no ku yandi masezerano y’ubufatanye na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, ndetse n’ibigo byo muri Afurika y’Epfo na Austria.
Ibi bigaragaza uburyo u Rwanda rugamije gukorana n’impande zitandukanye mu rwego rwo kwihutisha iterambere rishingiye ku bumenyi.
Mu rwego rwo kubaka ubushobozi bw’abantu, bamwe mu banyeshuri b’Abanyarwanda bamaze koherezwa mu Russia kwiga ibijyanye n’ubwubatsi n’imikorere y’ikoranabuhanga rya nuclear.
Ibi bigamije gutuma u Rwanda rwigira ku mpuguke zarwo mu gihe kizaza, aho ruzaba rukeneye abayobozi n’abahanga bashobora kuyobora iyi gahunda mu buryo bwihuse kandi burambye.
Abasesenguzi bavuga ko aya masezerano agaragaza impinduka zigaragara mu mikoranire y’ibihugu bya Afurika, aho bikomeje kwagura ubufatanye n’ibihugu bitandukanye aho kwishingikiriza ku Burengerazuba gusa.
Impuguke mu bya dipolomasi, Prof. Macharia Munene, avuga ko ibihugu byinshi bya Afurika biri kubona u Burusiya nk’umufatanyabikorwa utanga amahugurwa n’ishoramari adashyiraho ibisabwa byinshi bya politiki.
Nubwo ibikorwa bya nuclear bisaba igihe kirekire n’ishoramari rinini mbere yo gutangira gutanga umusaruro, abahanga bavuga ko gutangira kubitegura ari ikimenyetso cy’uko igihugu gifite icyerekezo kirekire mu by’ikoranabuhanga.
Mu Rwanda, iyi mikoranire iteganyijwe gufasha cyane cyane mu buvuzi bw’indwara zitandukanye, mu bushakashatsi bwa siyansi no mu guhugura abahanga bashya.
Ibi byose bihurirana n’icyerekezo cya Guverinoma cyo kubaka ubukungu bushingiye ku bumenyi n’ikoranabuhanga, aho u Rwanda rugamije kuba igicumbi cy’ubushakashatsi n’udushya mu Karere ka Afurika y’Iburasirazuba.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp

