Urugendo rwa Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda, Dr. Justin Nsengiyumva, muri Uganda rwabaye mu gihe akarere k’Afurika y’Iburasirazuba kari gukurikiranira hafi uburyo umubano hagati y’ibihugu bitandukanye ukomeje guhinduka, cyane cyane hagati y’u Rwanda, Uganda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Dr. Nsengiyumva yageze ku kibuga mpuzamahanga cya Entebbe ku wa 11 Gicurasi 2026, aho yakiriwe n’Umunyamabanga wa Leta ushinzwe Umujyi wa Kampala, Kyofatogabye Kabuye. Yagiye guhagararira Perezida Paul Kagame mu muhango w’irahira rya Perezida Yoweri Kaguta Museveni watorewe gukomeza kuyobora Uganda nyuma yo gutsinda amatora yabaye muri Mutarama 2026.
Museveni wari uhagarariye ishyaka NRM yegukanye intsinzi ku majwi 71,65%, akurikirwa na Robert Kyagulanyi Ssentamu uzwi nka Bobi Wine wagize 24,72%, mu gihe Nandala Mafabi yagize 1,88%, abandi bakandida bagasangira amajwi asigaye.
Umuhango w’irahira rya Museveni uteganyijwe kubera ku kibuga cya Kololo ku wa 12 Gicurasi 2026 witabiriwe n’abakuru b’ibihugu ndetse n’abahagarariye za guverinoma zitandukanye. Mu bamaze kugera muri Uganda harimo Perezida Salva Kiir wa Sudani y’Epfo na Perezida Hassan Sheikh Mohamud wa Somalia.
Icyakora, uruzinduko rwa Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda rwakuruye amatsiko menshi kubera ko rwahuriranye n’urundi ruzinduko rwa Perezida Félix Tshisekedi wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, nawe wari utegerejwe i Kampala mu biganiro bikomeye na Perezida Museveni.
Amakuru y’umubano hagati ya Kampala na Kinshasa yafashe indi ntera nyuma y’inama ya cyenda y’akanama gahuriweho n’ibihugu byombi yabereye i Kampala kuva ku wa 8 kugeza ku wa 10 Gicurasi 2026. Iyo nama yasuzumyemo uburyo bwo kongera ubufatanye mu by’umutekano, ubucuruzi ndetse no guteza imbere ibikorwa remezo ku mipaka ihuza ibihugu byombi.
Kuri uyu wa 11 Gicurasi 2026, Perezida Tshisekedi na Museveni bari biteganyijwe ko basinyana amasezerano atandatu mashya muri State House agamije gushimangira imikoranire hagati ya RDC na Uganda.
Aya masezerano arimo imishinga minini yo kubaka imipaka igezweho hamwe n’amasoko yambukiranya imipaka muri Kasindi, Bunagana na Mahagi hagamijwe korohereza ubuhahirane no guteza imbere ubukungu bw’akarere.
Abayobozi bombi kandi bashimangiye ko ubu bufatanye bugamije kongera umutekano no gukomeza ibikorwa by’ubucuruzi bwambukiranya imipaka, aho impuguke zasabwe kwihutisha ishyirwa mu bikorwa ry’ayo masezerano mu gihe cy’amezi atatu.
Guhurirana kw’uru ruzinduko rwa Dr. Nsengiyumva n’urwa Tshisekedi kwatumye benshi batangira kureba niba Kampala iri kugerageza gukomeza kugira umwanya ukomeye mu guhuza ibihugu byo mu karere mu gihe umwuka hagati ya Kigali na Kinshasa ukomeje kuba mubi kubera ikibazo cy’umutekano mucye mu burasirazuba bwa RDC.
Nubwo nta gahunda yatangajwe y’inama yahuza abayobozi b’u Rwanda na RDC muri uru ruzinduko, kuba bombi bari i Kampala mu gihe kimwe byongeye kwerekana uruhare Uganda ikomeje kugira mu bibazo by’umutekano n’ububanyi n’amahanga mu karere.
Ku ruhande rw’u Rwanda, kohereza Minisitiri w’Intebe mu muhango w’irahira rya Museveni byafashwe nk’ikimenyetso gikomeye cy’umubano mwiza uri hagati ya Kigali na Kampala nyuma y’igihe ibihugu byombi byari bimaze mu bibazo bya dipolomasi n’ubuhahirane.
Mu myaka ya vuba, u Rwanda na Uganda byakomeje kongera gusubukura umubano wabyo binyuze mu bufatanye mu by’umutekano, ubucuruzi ndetse n’iterambere.
Ku wa 22 Mata 2026, ibihugu byombi byari byanasinyanye amasezerano mashya y’ubufatanye mu nzego zirimo ubuzima, ubuhinzi, uburezi ndetse n’imiyoborere mu nzego z’ibanze.
Uwo mubano mushya hagati ya Kigali na Kampala uri mu bituma abasesenguzi babona ko Uganda iri gushaka gukomeza kuba igihugu gihuza inyungu z’ibihugu bitandukanye byo mu karere, cyane cyane mu gihe ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa Congo gikomeje kugira ingaruka ku mubano wa dipolomasi hagati y’ibihugu byinshi byo muri Afurika y’Iburasirazuba.
Hari kandi ababona ko kuba Museveni yakiriye icyarimwe intumwa zikomeye ziturutse i Kigali na Kinshasa bishobora gusobanura ubushake bwa Uganda bwo gukomeza kugirana umubano wa hafi n’impande zombi, nubwo hagati y’u Rwanda na RDC hakomeje kutumvikana ku bibazo by’umutekano n’imitwe yitwaje intwaro ikorera mu burasirazuba bwa Congo.
Mu buryo bwa dipolomasi, uruzinduko rwa Dr. Nsengiyumva rwagaragaje ko u Rwanda rukomeje guha agaciro umubano warwo na Uganda ndetse no kwifatanya n’iki gihugu mu bihe bikomeye bya politiki birimo irahira rya Perezida Museveni ugiye gukomeza kuyobora Uganda muri manda nshya.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp




