Ibiganiro bikomeje guhuza impande zitandukanye zifitanye amakimbirane mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bikomeje gufata indi ntera, aho hagaragara ibimenyetso bishya by’icyizere n’ubufatanye bushobora gutuma inzira y’amahoro irushaho kugaragara.
Mu biganiro biri kubera mu Busuwisi, ihuriro rya Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) ryageze ku masezerano n’Urwego Mpuzamahanga rw’Umuryango utabara imbabare (ICRC/CICR), agamije koroshya irekurwa ry’abasirikare ba FARDC bafashwe mpiri.
Aya masezerano afatwa nk’intambwe ikomeye mu kubaka icyizere hagati y’impande zihanganye, cyane cyane mu gihe ibikorwa by’intambara bikomeje gufata indi ntera mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru n’iy’Amajyepfo.
Amakuru aturuka muri ibi biganiro agaragaza ko ICRC igiye kugira uruhare rukomeye mu gukurikirana no korohereza irekurwa ry’abo basirikare, hubahirizwa amahame mpuzamahanga arengera ikiremwamuntu.
Ibi bishobora gufungura umuryango w’ibindi bikorwa by’ubwumvikane, birimo no kugabanya ubushyamirane hagati y’impande zombi.
Ibi biganiro biri kuba mu gihe amateka y’umutekano muke mu Burasirazuba bwa RDC akomeje kuba maremare kandi akomeye.
Ihuriro rya AFC/M23 ryatangiye kumenyekana cyane mu myaka ya vuba, rikomoka ku mutwe wa M23 wigeze gufata ibice by’icyo gihugu mu 2012, mbere yo gusubira inyuma mu 2013. Nyuma yo kongera kugaruka mu 2021, uyu mutwe wakomeje guhangana n’ingabo za Leta (FARDC), iz’u Burundi, ndetse n’imitwe irimo Wazalendo na FDLR.
Ku rundi ruhande, mu rwego rwa politiki n’imiyoborere, bamwe mu bayobozi ba AFC/M23 bakomeje kugaragaza icyizere ku biganiro biri kubera i Burayi.
Noël Mbatshi, umwe mu bayobozi bakomeye muri iri huriro, yashimye uruhare rw’itsinda ryitabiriye ibiganiro, avuga ko rigizwe n’abantu bafite ubunararibonye n’ubwitange mu guharanira impinduka.
Yagaragaje ko kuba hari abayobozi baturuka mu bice bitandukanye by’igihugu, harimo n’iburengerazuba bwa RDC, byongera uburemere n’icyizere cy’uru rugendo.
Ku bwe, ibi biganiro ntabwo ari iby’inyungu z’itsinda runaka gusa, ahubwo ari inzira igamije kubaka igihugu gishingiye ku bumwe, ubwigenge n’icyubahiro.
Mbatshi kandi yanenze imikorere y’inzego za Leta ya RDC, avuga ko hari igabanuka ry’icyizere abaturage bazifitiye ndetse n’ubushobozi buke mu gukemura ibibazo by’umutekano. Yavuze ko AFC/M23 ishobora kwigaragaza nk’ubundi buryo bushya bwo kuzana impinduka zifatika mu miyoborere y’igihugu.
Nubwo AFC/M23 igaragaza icyizere n’umuhate mu biganiro, Leta ya RDC yo ikomeje kugaragaza impungenge, iyishinja guteza umutekano muke no gufashwa n’ibihugu byo hanze, ibyo uyu mutwe uhakana.
Ibi bituma ibiganiro bikomeza kuba ingorabahizi, bisaba ubushishozi n’ubushake buhamye bw’impande zose.
Ku rwego mpuzamahanga, ibihugu n’imiryango itandukanye bikomeje gusaba ko hakwifashishwa inzira ya dipolomasi aho gukomeza intambara, hagamijwe kurengera ubuzima bw’abasivili no kugarura ituze mu karere.
Abasesenguzi bemeza ko amasezerano yo kurekura imfungwa za gisirikare ashobora kuba intangiriro nziza yo kubaka icyizere hagati y’impande zihanganye.
Icyakora, bagaragaza ko hakenewe ibiganiro byimbitse ku mpamvu nyamukuru z’aya makimbirane, zirimo ibibazo by’imiyoborere, ubusumbane mu iterambere n’umutekano w’abaturage.
Ahazaza h’aya makimbirane hazashingira cyane ku musaruro w’ibi biganiro byo mu Busuwisi, ndetse n’ubushake bw’impande zose bwo gushyira imbere inyungu rusange z’abaturage kuruta iz’igihe gito za politiki.
Niba iyi nzira izakomeza neza, ishobora kuzavamo igisubizo kirambye ku bibazo by’umutekano bimaze igihe kinini mu Burasirazuba bwa RDC.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp

