Amagambo aherutse gutangazwa na Scott Bessent, Umunyamabanga wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika ushinzwe Imari, akomeje guteza impaka mu bakurikiranira hafi ibibazo by’umutekano n’imitwe yitwaje intwaro ikorera mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Mu bagaragaje kutishimira ayo magambo harimo Girinka William Kabare, umusesenguzi wa politiki n’umutekano umaze igihe akurikirana ibibera mu karere k’Ibiyaga Bigari, cyane cyane mu Ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo.
Mu butumwa bwihariye yoherereje MCN, Girinka yanenze raporo n’imvugo zashyize AFC/M23 na FDLR mu cyiciro kimwe cy’imitwe ivugwaho kubangamira inyungu za Amerika mu Burasirazuba bwa Congo.
Yagize ati: “Maze gusoma no kumva raporo yasohotse muri iki cyumweru ivuga ko M23 na FDLR ari imitwe ibangamiye inyungu za Amerika mu Burasirazuba bwa Congo. Icyo nibaza ni iki: ni nde ubangamiye inyungu za nde? Ese inyungu z’ubuzima bw’abantu zagereranywa n’inyungu zishingiye ku mabuye y’agaciro?”
Aya magambo yaje mu gihe ikibazo cy’umutekano muke mu Burasirazuba bwa Congo gikomeje gukurura inyungu z’ibihugu bikomeye ndetse n’imiryango mpuzamahanga, cyane cyane kubera ubukungu bushingiye ku mabuye y’agaciro ari muri ako karere.
Girinka yavuze ko gutandukanya amateka, inkomoko n’intego by’imitwe ikorera muri Congo ari ingenzi kugira ngo amahanga ashobore gusobanukirwa neza ikibazo kimaze imyaka myinshi gihungabanya umutekano w’abaturage.
Yagaragaje ko atumva uburyo AFC/M23 na Twirwaneho, imitwe ivuga ko iharanira uburenganzira bw’abaturage bavuga ko bamaze imyaka myinshi batotezwa, bamburwa ubwenegihugu ndetse bakirukanwa ku butaka bwabo, bishobora gushyirwa ku rwego rumwe na FDLR, umutwe umaze igihe ushinjwa kugira uruhare mu bikorwa by’urugomo byakurikiye Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994.
Uyu musesenguzi yavuze ko ikibazo cy’Abatutsi bo muri Kivu n’Abanyamulenge bo muri Kivu y’Amajyepfo kimaze imyaka myinshi kititabwaho uko bikwiye n’amahanga, nyamara abaturage benshi bavuga ko bakomeje guhura n’ihohoterwa rikomeye.
Yagize ati: “Abantu benshi birengagiza ko hari abaturage bamaze imyaka hafi 30 bategereje gusubira ku butaka bwabo. Hari abahunze kuva mu mwaka wa 1996, abandi bakomeje kuba impunzi imbere mu gihugu cyangwa mu bihugu by’amahanga. Nta gisubizo kirambye kiraboneka.”
Girinka yavuze ko ikibazo cy’impunzi n’abimuwe n’intambara gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye byugarije abaturage bo muri Kivu, aho imiryango myinshi ikomeje kubaho mu buzima bugoye nyuma yo kuva mu byayo.
Yongeye kwibutsa ko AFC/M23 yigeze gukura ingabo zayo mu bice bimwe na bimwe birimo umujyi wa Uvira nyuma y’ibiganiro byabereye i Doha muri Qatar, ibintu yavuze ko byagaragaje ubushake bwo kuganira no gushaka ibisubizo bya politiki.
Yagize ati: “Niba Amerika yarashyigikiye ibiganiro bya Doha kandi impande zombi zikaba zigikomeje ibiganiro, biragoye kumva uburyo AFC/M23 ishobora kongera gushyirwa ku rwego rumwe na FDLR.”
Mu isesengura rye, Girinka yavuze ko ikibazo nyamukuru gikwiye kwitabwaho atari ukureba gusa ibikorwa by’imitwe yitwaje intwaro, ahubwo ko hakwiye no kurebwa uruhare rwa Leta ya Kinshasa mu kurinda abaturage no gukemura ibibazo byabaye intandaro y’amakimbirane amaze imyaka myinshi.
Yagize ati: “Iyo abaturage badatekanye, bakicwa, bagasahurwa cyangwa bakamburwa uburenganzira bwabo, ikibazo gikwiye kubazwa mbere na mbere ni uruhare rwa Leta. Ni yo ifite inshingano zo kurinda abaturage.”
Yavuze ko umutekano urambye udashobora kugerwaho binyuze mu ngamba za gisirikare gusa, ahubwo ko ugomba gushingira ku gukemura ibibazo by’amateka, uburenganzira bwa muntu n’imiyoborere.
Girinka kandi yagaragaje impungenge ku buryo inyungu z’ubukungu zishingiye ku mabuye y’agaciro zishobora rimwe na rimwe gushyirwa imbere kuruta imibereho n’umutekano by’abaturage.
Yasabye amahanga, by’umwihariko Leta Zunze Ubumwe za Amerika, kongera gusuzuma uburyo bifata ikibazo cyo mu Burasirazuba bwa Congo no kureba byimbitse impamvu abaturage bamwe bavuga ko bahisemo gufata intwaro.
Mu gusoza ubutumwa bwe, yashimangiye ko amahoro arambye atazagerwaho igihe cyose ibibazo by’ingenzi abaturage bagaragaza bitarakemurwa.
Yagize ati: “Umutekano urambye ntuzava mu gushaka inyungu gusa. Uzava mu kubaha uburenganzira bwa buri muturage no mu gukemura impamvu zatumye intambara zimara imyaka myinshi. Ubuzima bw’abantu bugomba kuza mbere y’inyungu zose.”
Ibi bitekerezo bya Girinka William Kabare byiyongereye ku mpaka zikomeje kubera ku rwego mpuzamahanga ku kibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa Congo, aho impande zitandukanye zikomeje gutanga ibitekerezo ku buryo amahoro n’umutekano birambye byagerwaho muri aka karere kamaze imyaka myinshi karangwa n’intambara n’ibibazo bya politiki.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp

