Impinduka zigaragara ku mubiri w’abayobozi akenshi zituma rubanda batangira kwibaza byinshi, bamwe bagatekereza ku buzima bwabo, abandi bagahimba inkuru zitandukanye. Ibi ni byo byabaye kuri Minisitiri w’Ubuhinzi muri Uganda, Frank Tumwebaze, umaze igihe agaragara mu isura nshya yatumye benshi ku mbuga nkoranyambaga bagira impungenge.
Mu gihe impaka zari zimaze gufata indi ntera, Minisitiri Tumwebaze yafashe umwanya mu mwiherero wahuje abayobozi ba Uganda wabereye i Kyankwanzi, asobanura ku mugaragaro impamvu y’izo mpinduka ku mubiri we. Yavuze ko nta kibazo cy’uburwayi afite, ahubwo ko ari icyemezo yafashe agamije kunoza ubuzima bwe.
Yasobanuye ko kugabanya ibiro kwe gushingiye ku buryo bushya bwo kubaho burimo kugabanya ibiribwa bifite calorie nyinshi, gukora siporo buri gihe no guhindura imirire muri rusange. Ibi ngo ni intambwe igamije kwirinda indwara ziterwa n’imibereho idahwitse, zirimo iz’umutima, diyabete n’izindi zifitanye isano n’umubyibuho ukabije.
Mu magambo ye, yashimangiye ko kunanuka bidakwiye gufatwa nk’ikimenyetso cy’indwara igihe ari amahitamo y’umuntu. Yagaragaje ko ikibazo gikomeye kiri mu mitekerereze ya bamwe bakeka ko kugira ibiro byinshi ari byo byerekana ubuzima bwiza cyangwa ubukire.
Ati: “Iyo umuntu ahisemo guhindura imibereho ye agamije kugira ubuzima bwiza, kugabanya ibiro ni kimwe mu bimenyetso byiza. Icyakora, gutekereza ko umubyibuho ari ikimenyetso cy’imibereho myiza ni ukwibeshya gukomeye.”
Aya magambo aje asubiza ibitekerezo byinshi byakomeje gukwirakwira ku mbuga nkoranyambaga, aho bamwe bavugaga ko ashobora kuba arwaye cyangwa hari ikibazo gikomeye cyihishe inyuma y’iyo mpinduka.
Abasesenguzi mu by’ubuzima bavuga ko impinduka nk’izi ku bayobozi cyangwa ibyamamare zishobora kuba isomo rikomeye ku baturage, cyane cyane mu bihugu bikiri mu nzira y’amajyambere aho indwara ziterwa n’imibereho zirushaho kwiyongera.
Guhindura imirire, gukora siporo no kwirinda umubyibuho ukabije ni zimwe mu ngamba zifatwa nk’ingenzi mu kurwanya izo ndwara.
Ku rundi ruhande, hari n’abagaragaza ko igituma abantu benshi bahangayika ari uko impinduka z’imbere mu mubiri w’umuntu utavuze impamvu zayo zishobora gutuma batekereza ibibi kurushaho.
Ibi bituma abenshi basaba ko abayobozi bagaragaza amakuru ajyanye n’ubuzima bwabo igihe bibaye ngombwa, cyane cyane iyo bigaragara ko hari impinduka zikomeye.
Icyakora, ku ruhande rwa Minisitiri Tumwebaze, ubutumwa bwe bwagarutse ku guhindura imyumvire rusange y’abantu ku bijyanye n’ubuzima.
Yashishikarije buri wese gutekereza ku mibereho ye aho kugendera ku byo rubanda bavuga cyangwa ku migenzo imenyerewe idafite ishingiro ry’ubumenyi.
Ibi byose byerekana ko impinduka ku mubiri w’umuntu zishobora kuba intangiriro y’ikiganiro kinini ku buzima rusange, aho abantu basabwa gusobanukirwa ko ubuzima bwiza butagarukira ku bigaragara inyuma, ahubwo bushingira ku mahitamo ya buri munsi agira ingaruka ku mubiri n’imibereho muri rusange.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp
