RDC: Hadutse imirwano ikomeye cyane mu gihe ibiganiro hagati ya AFC/M23 bijemo amananiza bigitangira.

Umutekano wongeye kuzamba bikomeye mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, aho imirwano n’ibitero bikomeye byongeye kubura mu bice bya Minembwe n’ahandi, mu gihe ibiganiro by’amahoro biri kubera i Genève mu Busuwisi byari bigitangira kugaragaza ibimenyetso by’amakimbirane akomeye hagati y’impande zihanganye.

Amakuru aturuka mu baturage bo mu gace ka Mulenge agaragaza ko mu ijoro ryo ku wa Mbere rishyira ku wa Kabiri habaye ibitero simusiga byibasiye imihana irimo Lundu, Kalingi n’indi iyikikije, aho indege zitagira abapilote zizwi nka drones zakoreshejwe mu kurasa no gutera ibisasu.

Ibi bitero bivugwa ko byakozwe n’ingabo za FARDC zifatanyije n’imitwe iyishyigikiye ndetse n’ingabo z’u Burundi, bikaba byasize abaturage mu bwoba bukomeye.

Abatangabuhamya bavuga ko ibi bitero byangije byinshi: amazu menshi yarasenywe, amatungo arimo inka aricwa, ibintu byahungabanyije cyane ubuzima bw’abaturage bishingikiriza ku bworozi. Hari kandi amakuru avuga ko hari n’ababa barahasize ubuzima, nubwo imibare yabo itaramenyekana neza.

Ibi byose bibaye mu gihe ku rundi ruhande i Genève, ibiganiro byari byitezweho kuzana icyizere cy’amahoro byatangiye bigaragaza amananiza akomeye.

Leta ya Kinshasa yashyize imbere ko AFC/M23 igomba kurekura uduce yose yafashe, igashyira hasi intwaro, mu gihe abahuza barimo Amerika n’ibihugu by’i Burayi bo bibanze cyane ku gusaba ko AFC/M23 iva mu duce twa Rubaya no ku kibuga cy’indege cya Goma.

Aha ni ho impaka zatangiye gukomera, kuko ku ruhande rwa AFC/M23 ho hagaragajwe ko ibyo bisabwa bidashobora gushyirwa mu bikorwa hatabanje gukemurwa ibibazo byimbitse by’umutekano n’uburenganzira bw’abaturage, harimo kurekura imfungwa, gutandukana kwa Leta na FDLR no guhagarika ikoreshwa ry’abacanshuro.

Mu gihe ibi biganiro byari bigikomeje gushaka umurongo, imirwano yongeye kubura ku rugamba, ibintu byatumye benshi batangira kwibaza niba koko hari ubushake nyakuri bwo kugera ku mahoro, cyangwa niba hari inyungu zihishe zituma intambara ikomeza.

Abasesenguzi batandukanye batangiye kugaragaza ko igishishikaje bamwe mu bahuza atari amahoro arambye, ahubwo ari inyungu z’ubukungu zishingiye ku mabuye y’agaciro aboneka mu burasirazuba bwa Congo, cyane cyane mu gace ka Rubaya.

Bemeza ko ari yo mpamvu hashyirwa igitutu gikomeye kuri AFC/M23 kugira ngo ihave, bityo ubucukuzi bugasubukurwa nta nkomyi.

Ikibuga cy’indege cya Goma nacyo cyagarutsweho cyane, aho bavuga ko kugifungura byoroshya itwarwa ry’amabuye y’agaciro ajyanwa ku masoko mpuzamahanga. Ibi byatumye bamwe bavuga ko ibiganiro bishobora kuba bigamije gushyiraho uburyo bwo korohereza ubucuruzi bw’amahanga kurusha gukemura ibibazo by’abaturage.

Hari n’abagaragaza ko igitekerezo cyo gusimbuza abarwanyi ba AFC/M23 ingabo za MONUSCO mu duce tumwe na tumwe gishobora kuba kigamije gutuma habaho igenzura ryoroshye ry’aho ayo mabuye acukurwa, bigafasha inyungu z’ibihugu bikomeye.

Ku rundi ruhande, mu Minembwe ho ibintu bikomeje kuba bibi kurushaho. Amateka y’ako karere agaragaza ko kamaze igihe kirekire mu bibazo by’umutekano bishingiye ku makimbirane y’amoko, ubutaka n’ubutegetsi. Abanyamulenge bavuga ko ari bo bibasiwe cyane muri ibi bitero, bagakomeza gusaba uburenganzira n’umutekano usesuye.

Umutwe wa MRDP-Twirwaneho, ubarizwa muri AFC/M23, uvugwa ko ugira uruhare mu gukumira ibyo bitero no kurinda abaturage, aho bamwe mu batuye muri ako gace bavuga ko iyo utabaho, Abanyamulenge baba bararimbuwe burundu.

Ibi bikomeza kongera uburemere bw’iki kibazo, kuko bigaragaza ko abaturage bamwe babona igisubizo mu bwirinzi aho kukibona mu biganiro bya politiki.

Icyakora, abakurikiranira hafi politiki n’umutekano mu karere bagaragaza ko nta gisubizo kirambye cyaboneka hifashishijwe imbaraga za gisirikare gusa.

Bemeza ko hakenewe ibiganiro byimbitse, ubwiyunge n’ubushake bwa politiki buhamye, ariko bikajyana no gushyira imbere inyungu z’abaturage aho gushyira imbere iz’ibihugu bikomeye.

Mu gihe imirwano ikomeje gufata indi ntera, abaturage ni bo bakomeje kwishyura ikiguzi kinini kurusha abandi: ubuzima buratakara, ubutunzi burasenyuka, ubuhunzi buriyongera. Icyizere cy’amahoro kiracyahari mu magambo, ariko ku rugamba ibintu bikomeje kwerekana ishusho itandukanye n’iyo mu biganiro.

Icyerekezo cy’ibi biganiro kiri kurushaho guteza impungenge, kuko uko imirwano ikomeza, ni ko bigenda bigaragara ko hari ababifitemo inyungu batifuza ko ihagarara burundu. Ibi bituma ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa Congo gikomeza kuba igisubizo kigoye, gikeneye ubwitange burenze amagambo n’inyungu z’igihe gito.

Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.  

Kanda hano udukurikirane kuri FacebookHano udukurikirane kuri WhatsApp 

Maak 'n opvolg-bydrae

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui