Minisitiri w’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu, Dr Bizimana Jean Damascène, yakiriye Umunya-Sénégal Gen. Babacar Faye wahoze ari mu Ngabo zari mu butumwa bw’amahoro bwa Loni mu Rwanda, MINUAR, mu gihe igihugu cyari cyugarijwe na Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Ibi byabaye mu gitondo cyo ku wa Kane, tariki ya 9 Mata 2026, mu bihe Abanyarwanda n’inshuti z’u Rwanda bari mu minsi yo kwibuka ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe Abatutsi.
Uruzinduko rwa Gen. Faye rwari rugamije kwifatanya n’Abanyarwanda muri ibi bikorwa byo kwibuka, ariko runafite indi ntego ikomeye yo gukomeza ibiganiro ku ruhare mpuzamahanga mu gukumira Jenoside n’andi mahano asa na yo.
Gen. Faye ni umwe mu basirikare b’abanyamahanga bagize uruhare mu butumwa bwa Loni mu Rwanda mu bihe byari bikomeye cyane, aho amahanga yashinjwaga kudakora ibihagije mu guhagarika Jenoside. Kuba agarutse mu Rwanda nyuma y’imyaka myinshi, byafashwe nk’intambwe ikomeye mu gukomeza gusigasira amateka no kwemera uruhare buri wese yagize, yaba rwiza cyangwa rubi.
Mu biganiro yagiranye na Dr Bizimana, hibanzwe cyane ku kamaro ko kubika ibimenyetso by’amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, hagamijwe kurinda ko yazibagirana cyangwa agorekwa. Bagarutse ku buryo isi igomba gukomeza gushyira imbaraga mu kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside, ikomeje kugaragara mu bice bitandukanye by’isi, harimo n’aho bamwe bayipfobya cyangwa bayihakana.
Minisitiri Bizimana yashimangiye ko u Rwanda rwateye intambwe ikomeye mu kubaka ubumwe n’ubwiyunge, ariko ko urugamba rwo kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside rugikomeje.
Yagaragaje ko ubufatanye n’abigeze kuba mu butumwa mpuzamahanga nk’abo muri MINUAR ari ingenzi mu gutanga ubuhamya bw’ibyabaye, no gufasha amahanga gusobanukirwa neza amateka nyakuri.
Ku ruhande rwa Gen. Faye, yagaragaje ko gusubira mu Rwanda ari igikorwa gifite igisobanuro gikomeye ku buzima bwe bwite ndetse no ku nshingano yumva agifite zo gutanga ubuhamya ku byabaye.
Yavuze ko Jenoside yakorewe Abatutsi ari isomo rikomeye ku isi yose, kandi ko hakenewe ubushake bwa politiki n’ubufatanye bw’ibihugu kugira ngo ibyabaye mu Rwanda bitazongera kuba ahandi.
Uru ruzinduko rwahuriranye n’Inama Mpuzamahanga ku Kurwanya Jenoside, aho Gen. Faye yanatanze ikiganiro cyagarutse ku byo yiboneye ndetse n’amasomo yakuwe mu Rwanda. Iyo nama yitabiriwe n’impuguke zitandukanye, abayobozi, n’abahagarariye imiryango mpuzamahanga, bose bagamije gushakira hamwe ibisubizo birambye byafasha gukumira Jenoside n’ibindi byaha byibasiye inyokomuntu.
By’umwihariko kandi, ibi bikorwa byahuriranye no kuzirikana imyaka 30 y’urugendo rw’Umuryango IBUKA, umaze igihe kinini uharanira kubungabunga amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi no gufasha abayirokotse. Ibi byongeye gushimangira ko urugamba rwo kwibuka no kurinda amateka atari urw’Abanyarwanda gusa, ahubwo ari n’urw’isi yose.
Uko imyaka igenda ishira, ni ko uruhare rw’abari bagize MINUAR n’abandi banyamahanga rwiyongera mu gutanga ubuhamya no gufasha mu kubaka ukuri ku byabaye mu Rwanda.
U Rwanda rwo rukomeje gusaba amahanga kudasubira mu makosa yakozwe mu 1994, ahubwo agashyira imbere ibikorwa bifatika byo kurinda ubuzima bw’abaturage no guhangana n’ivangura n’urwango bishobora kuvamo Jenoside.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp




