RDC: Abayobozi n’abaturage bo mu duce AFC/M23 yakuyemo ingabo batangiye gukorerwa ibya kinyamaswa

Mu gihe hari icyizere cyari cyatangiye kugaragara ko intambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ishobora kugana ku musozo, amakuru mashya ava muri Teritwari ya Lubero aragaragaza indi sura iteye impungenge, aho nyuma yo kuva kwa AFC/M23 mu bice bimwe na bimwe, hadutse ibikorwa by’ihohoterwa n’umutekano mucye bishinjwa imitwe ya Mai-Mai izwi nka Wazalendo.

Hagati ya tariki ya 23 na 25 Werurwe 2026, umutwe wa AFC/M23 watangiye kuvana ingabo zawo mu bice byinshi byo muri Lubero, birimo Kipese, Kitsombiro, Lunyasenge, Bukununu na Musiya. Iki cyemezo cyafashwe nyuma y’igihe kirenga umwaka ugenzura utu duce, kikaba cyarafatwaga nk’intambwe igamije gushyigikira inzira y’amahoro.

Amakuru ava imbere muri uyu mutwe yagaragaje ko uku kwimuka kwari kugamije “gushyigikira inzira y’amasezerano y’amahoro,” by’umwihariko ajyanye n’ibiganiro bya dipolomasi byabereye i Doha na Washington hagati y’impande zitandukanye zirimo u Rwanda, Leta ya Congo n’abandi bafatanyabikorwa mpuzamahanga.

Ibi byari byatanze icyizere ku baturage, ndetse n’inzego za sosiyete sivile zari zatangiye kugaragaza ko mu bice byari byarafashwe na M23, umutekano wari watangiye kugaruka, bigatuma bamwe mu baturage bari barahunze batangira gutaha.

Ariko nyuma gato yo kuhava kwa AFC/M23, ibintu byahise bihindura isura. Amakuru aturuka mu nzego z’ibanze no mu bitangazamakuru byo mu karere yemeza ko abarwanyi ba Mai-Mai (Wazalendo) binjiye muri utu duce, bagatangira ibikorwa byo gutera ubwoba abaturage no kubafata ku ngufu.

By’umwihariko, haravugwa ifatwa ry’abayobozi gakondo (chefs coutumiers) n’abandi bantu bakekwaho gukorana na M23 mu gihe yari ikigenzura ibyo bice. Ibi bikorwa bikomeje kwitwa n’ababikurikiranira hafi nko kwihorera ku bakekwaho gufatanya n’umwanzi.

Ibi byateje ubwoba bukomeye mu baturage, aho benshi batangiye kongera guhunga, abandi bagahora mu gihirahiro cy’ubuzima bwabo bwa buri munsi.

Kuri ubu, uduce twinshi twavuyemo AFC/M23 turi mu maboko y’imitwe ya Mai-Mai itandukanye, mu gihe ingabo za Leta ya Congo (FARDC) zitarashobora kugera hose ngo zigarure umutekano.

Ibi byateye icyuho gikomeye cy’ubuyobozi n’umutekano, aho abaturage badafite urwego rubacungira umutekano mu buryo buhamye. Ibi kandi birushaho gukomera kubera ko iyo mitwe ya Mai-Mai itagira ubuyobozi bumwe, bityo ibikorwa byayo bikaba bitagengwa n’amategeko cyangwa amabwiriza asobanutse.

Nubwo AFC/M23 yavuye mu bice byinshi bya Lubero, amakuru aragaragaza ko igifite ibirindiro mu gace ka Katondi, kari nko mu bilometero 15 uvuye i Lubero-Centre. Aha hantu hafatwa nk’ingenzi mu gukurikirana ibikorwa byo muri ako karere.

Hagati aho, ingabo za Uganda zivugwaho kuba zashyizwe mu gice cy’ubwirinzi (buffer zone) hagati ya Lubero-Centre n’utundi duce twavuyemo abarwanyi, mu rwego rwo kugabanya umutekano mucye no gukumira imirwano ishobora kongera kubura.

Ibi bibaye mu gihe ku rundi ruhande, mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, by’umwihariko mu mujyi wa Uvira, ingabo za FARDC n’abafatanyabikorwa bazo bakomeje kongera imbaraga za gisirikare. Harimo kwinjiza ingabo nyinshi, ibikoresho biremereye birimo artillery ishobora kurasa intera ndende, drones, n’izindi ntwaro zigezweho.

Uvira isa n’aho ari yo yahindutse ikigo cy’ingenzi cya gisirikare nyuma y’aho umugambi wari warubakiwe i Goma usenyutse mu 2025, ubwo AFC/M23 yigaruriraga uwo mujyi igasiga ihuriro ry’ingabo za Leta risenyutse.

Iyo ugereranyije ibi bikorwa, bamwe mu basesenguzi babona ko hari impinduka mu buryo bw’intambara: aho AFC/M23 isa n’iri kugabanya ibikorwa mu majyaruguru (Lubero), mu gihe ingabo za Leta ziri kongera imbaraga mu majyepfo (Uvira).

Ibi bikorwa by’ihohoterwa bije bikurikira ukuva kwa AFC/M23 byateje impungenge ko icyizere cy’amahoro cyari cyatangiye kugaragara gishobora gusubira inyuma.

Nubwo ukuva kwa M23 muri Lubero kwafatwaga nk’intambwe nziza, kuba hadutse ibikorwa byo kwihorera, gufata abantu no gutera ubwoba abaturage, byerekana ko inzira y’amahoro ikiri ndende kandi igoye.

Abaturage bo muri Lubero bakomeje kuba hagati y’impande zitandukanye, aho buri cyemezo cya gisirikare cyangwa politiki gifite ingaruka ku buzima bwabo bwa buri munsi.

Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.  

Kanda hano udukurikirane kuri FacebookHano udukurikirane kuri WhatsApp 

Maak 'n opvolg-bydrae

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui