Ikibazo cy’Impunzi z’Abarundi cyashyizwe ku meza mu nama idasanzwe y’iminsi itatu gishakirwa igisubizo kirambye

Mu gihe ikibazo cy’impunzi gikomeje kuba imwe mu mbogamizi zikomeye mu karere k’Afurika y’Iburasirazuba n’iy’Amajyepfo, inama y’iminsi itatu yahuje abaminisitiri n’abahagarariye ibihugu bitandukanye yabereye i Nairobi muri Kenya, yibanze cyane ku gushakira umuti ikibazo cy’impunzi z’Abarundi kimaze imyaka myinshi gihangayikishije akarere.

Iyi nama yatangiye ku wa 16 Werurwe isoza ku wa 18 Werurwe 2026, yitabiriwe n’intumwa ziturutse mu bihugu birimo u Rwanda, u Burundi, Tanzania, Kenya, Uganda, Zambia, Malawi, Mozambique ndetse na Afurika y’Epfo.

Hari kandi n’abahagarariye Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku mpunzi (UNHCR), abafatanyabikorwa mu iterambere ndetse n’imiryango itandukanye y’ubukungu mu karere.

Mu biganiro byabereye muri iyi nama, hibanzwe ku gushaka ibisubizo birambye byafasha impunzi z’Abarundi gutaha mu gihugu cyazo ku bushake, ndetse no kongera gusubizwa mu buzima busanzwe mu buryo buboneye kandi burambye.

Iki kibazo cy’impunzi z’Abarundi cyatangiye gufata indi ntera cyane kuva mu 2015, nyuma y’ibibazo bya politiki byateye umutekano muke mu Burundi, bigatuma abaturage benshi bahungira mu bihugu bituranye.

Kugeza ubu, ibihumbi n’ibihumbi by’Abarundi bakiri mu nkambi z’impunzi no mu mijyi y’ibihugu byabakiriye, baracyategereje igisubizo kirambye cyatuma basubira mu buzima busanzwe.

Abitabiriye iyi nama bagarutse ku kamaro ko gushyira imbaraga mu bufatanye bw’ibihugu, bakirinda gukemura ikibazo mu buryo bw’uruhande rumwe. Bashimangiye ko hakenewe uburyo buhuza inzego zitandukanye, harimo iz’umutekano, iterambere n’ubutabazi, kugira ngo igisubizo kizagerweho kibe kirambye.

Minisitiri ushinzwe ibibazo by’impunzi mu Rwanda, Maj. Gen. (Rtd) Albert Murasira, wari muri iyi nama, yagaragaje ko u Rwanda rukomeje kugira uruhare rugaragara mu kwakira impunzi no kuzifasha mu buryo butandukanye, ariko anashimangira ko igisubizo kirambye kigomba guturuka ku bufatanye bw’ibihugu byose birebwa n’iki kibazo.

Yagize ati: “Gushyira mu bikorwa neza ibyumvikanweho bizasaba ubushake bwa politiki bukomeye, kutihunza ikibazo ndetse no gusangira inshingano mu bafatanyabikorwa bose.”

Aya magambo agaragaza neza ko ikibazo cy’impunzi atari ikibazo cy’igihugu kimwe gusa, ahubwo ari inshingano ihuriweho n’ibihugu byo mu karere ndetse n’imiryango mpuzamahanga.

Nubwo hari icyizere cyo kubona ibisubizo, abitabiriye inama ntibahishe ko hakiri inzitizi zitandukanye zituma gutaha kw’impunzi ku bushake kutagerwaho ku rwego rushimishije. Muri zo harimo impungenge z’umutekano mu bice bimwe by’u Burundi, ikibazo cy’imitungo impunzi zasize inyuma, ndetse n’ibura ry’ibikorwaremezo byafasha mu kubakira ubuzima bushya abazataha.

Hari kandi n’ingaruka z’igihe kirekire impunzi zimaze mu mahanga, zirimo kuba hari abamaze kumenyera ubuzima bw’ibihugu byabakiriye, ndetse n’abana bavukiye mu buhungiro batigeze bamenya igihugu cyabo.

Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku mpunzi (UNHCR) n’abandi bafatanyabikorwa bagaragaje ko biteguye gukomeza gutanga ubufasha mu bijyanye no gutegura gutaha kw’impunzi, kuzifasha kongera kwiyubaka, ndetse no gufasha ibihugu byabakiriye kugabanya umutwaro watewe no kwakira umubare munini w’impunzi.

Banagaragaje ko hakenewe kongera ishoramari mu mishinga y’iterambere mu bice impunzi zizatahamo, kugira ngo zibone ubuzima bwiza burambye, hirindwa ko zasubira mu buhungiro.

Inama ya Nairobi yasize icyizere ko ibihugu byo mu karere bigiye kongera imbaraga mu gufatanya gushaka umuti w’iki kibazo kimaze igihe. Abayitabiriye bumvikanye ku gukomeza ibiganiro, gushyiraho ingamba zifatika no gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’ibyemezo byafatiwe muri iyi nama.

Nubwo urugendo rukiri rurerure, iyi nama ifatwa nk’intambwe ikomeye iganisha ku gushaka igisubizo kirambye ku kibazo cy’impunzi z’Abarundi, kigamije kubaha amahirwe yo gusubira mu gihugu cyabo mu mahoro, icyubahiro n’umutekano.

Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.  

Kanda hano udukurikirane kuri FacebookHano udukurikirane kuri WhatsApp 

Maak 'n opvolg-bydrae

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui