Ibibazo by’Ikibuga cy’Indege cya Bujumbura bikomeje guteza impungenge, bigera no ku ngendo za Perezida Ndayishimiye

Ikibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Bujumbura cyitiriwe Melchior Ndadaye kiri mu bibuga by’ingenzi mu karere, ariko mu minsi ishize cyugarijwe n’ibibazo by’itumanaho bikomeye byatumye indege zihindura ibyerekezo ku buryo bukomeje gutera impungenge ku mutekano w’ingendo, by’umwihariko ku ngendo z’abakuru b’ibihugu barimo na Perezida w’u Burundi, Evariste Ndayishimiye.

Ibibazo byagaragaye ku itumanaho hagati y’abapilote n’abayobozi b’ikirere, hamwe no kudahuza neza ibikoresho bya GPS na radar, byatumye indege za Perezida zifata icyemezo cyo gusubira inyuma cyangwa guhindura icyerekezo, birimo no ku ngendo z’u Burundi ziva i Abu Dhabi ku wa 7 Gashyantare 2026. Abayobozi b’ikibuga bemera ko impamvu nyamukuru ari impinduka zashyizwe mu bikoresho by’itumanaho, bisimbura ibyakorewe n’Ababiligi byari byizewe.

Ariko iby’iki kibuga ntibihagarara ku mpungenge z’ikoranabuhanga gusa. Ihuriro ry’AFC/M23, rirwanya ubutegetsi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ryatangaje ko bitero byo mu kirere birimo gukorerwa mu bice by’indege bya Kisangani n’ahandi, byategurirwaga kandi bigahabwa amabwiriza mu Burundi.

Umuvugizi wa AFC/M23, Lawrence Kanyuka, yavuze ko ibitero byose by’indege z’intambara za Sukhoi-25 na drones bigabwa ku basivili, bitegurirwa mu Burundi, aho ari naho hategurwa ibikorwa by’ingabo za Leta ya RDC mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo n’Amajyaruguru.

AFC/M23 yanasobanuye ko u Burundi bwifashishwa mu gutegura ibyo bitero, ndetse ingabo za bwo n’urubyiruko (Imbonerakure) bagira uruhare rutaziguye mu gufunga inzira no guhindura imibereho y’abaturage bo mu gace ka Minembwe. Kugeza mu Ugushyingo 2025, ingabo z’u Burundi zatangiye guhangana na AFC/M23 mu turere twa Mwenga na Fizi, imirwano ikaba yaragize ingaruka zikomeye ku basirikare b’Abarundi, aho imirambo yabo yashyinguwe mu byobo huti huti, inkomere zijyanwa kuvurirwa Kisangani.

Ku ruhande rwa politiki, AFC/M23 yatangaje ko itazarebera mu gihe Leta ya Kinshasa ikomeza kwibasira abasivili, ikavuga ko itera ahantu hose hategurirwa ibitero. Umuhuzabikorwa wa AFC/M23, Corneille Nangaa, yavuze ko drone cyangwa indege yose izagerageza kubarasa izahanurwa, ndetse ko bazajya barasa n’aho yaturutse, yaba muri RDC cyangwa ahandi.

Mu magambo y’umuvugizi Lawrence Kanyuka, ikibuga cy’indege cya Bujumbura gifatwa nk’ahantu hategurirwa ibikorwa by’indege z’intambara, bishobora kuba umutekano wacyo wugarijwe na AFC/M23 mu gihe hategurirwa ibitero ku basivili cyangwa ku bikoresho bya gisirikare bya Leta ya RDC. Nubwo atavuze u Burundi mu buryo butaziguye, abasesenguzi bemeza ko iyi mpinduka mu butumwa bwa AFC/M23 isoma nk’umuburo uhawe ikibuga cya Bujumbura.

Ibi byombi: ibibazo by’ikibuga cy’indege n’intambara ya AFC/M23 ihananyemo n’abasirikare b’u Burundi, byatumye impungenge mu karere zirushaho kwiyongera.

Sosiyete z’indege zashyizeho amabwiriza yo kwitonda, abayobozi b’ibihugu bakomeje gusaba ubuyobozi bw’ikibuga gusubiza icyizere mu mitangire ya serivisi z’indege, mu gihe abasivili n’abakoresha ibibuga by’indege bakomeje kugira ubwoba ko impanuka cyangwa ibitero bishobora kubatera igihombo.

Ku rundi ruhande, u Burundi burasabwa gukomeza kugenzura imipaka no kugaragaza ko butazivanga mu makimbirane atari ayabwo, kuko AFC/M23 ikomeza gushimangira ko ikibazo cyayo nyamukuru ari Leta ya RDC. Gusa amakuru aturuka mu duce twegereye umupaka w’u Burundi na RDC agaragaza ko habayeho imirwano ikomeye hagati y’ingabo z’u Burundi n’AFC/M23, bikaba bishobora gukurura intambara mu karere.

Andi makuru avuga ko inzego z’umutekano w’ikirere z’u Burundi zikanze bamwe mu basirikare badasanzwe ba AFC/M23 ku butaka bw’igihugu zikavuga ko na bo bari imwe mu mpamvu zituma indege zimwe zihagarikwa cyangwa zigasubikwa.

Perezida Evariste Ndayishimiye yikanze aba basirikare, asaba ko zimwe mu ngendo z’indege zisubikwa, bigamije kwirinda impanuka cyangwa ibibazo by’umutekano w’indege. Ibi byabaye ngombwa kugira ngo indege z’abaturage n’iz’abayobozi bakuru mu gihugu zirindwe. Ibi byatumye indege z’abakuru b’ibihugu, harimo na Perezida Ndayishimiye, zidakomeza ingendo zateganyijwe mu buryo bwisanzuye.

Bivugwa ko ubwo Perezida Ndayishimiye yikangaga aba basirikare, amabwiriza yahise atuma ibigo by’indege bihagarika cyangwa bisubika ingendo ziteganyijwe, kugira ngo hatagira icyuho cy’umutekano.

Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.  

Kanda hano udukurikirane kuri FacebookHano udukurikirane kuri WhatsApp 

Maak 'n opvolg-bydrae

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui