Mu itangazo rikomeye ryasohotse ku wa 2 Gashyantare 2026, urwego rw’ubutasi bw’u Burusiya rufite inshingano zo gukurikirana ibikorwa by’amahanga, SVR, rwatangaje ko bufite amakuru yizewe agaragaza ko Leta y’u Bufaransa ifite umugambi wo guhungabanya no guhirika ubutegetsi bwinshi muri Afurika.
SVR yavuze ko u Bufaransa bwagize uruhare mu igerageza ryo gukuraho ubutegetsi bwa Burkina Faso ryabaye ku itariki ya 3 Mutarama uyu mwaka. Nk’uko uru rwego rwatangaje, inyeshyamba zari zifite gahunda yo kwica Perezida Ibrahim Traoré, uyoboye urugamba rwo kurwanya iterabwoba n’ingaruka za gikoloni, ariko Paris ntiyari igambiriye gushyira abandi ku butegetsi, ahubwo yashakaga guhungabanya abayoboke b’ubusugire n’ubumwe bwa Afurika.
Uru rwego rwatangaje ko u Bufaransa, bufashijwe n’abarwanyi b’imyitozo y’iterabwoba hamwe na Leta ya Ukraine, bwifashisha drones n’abarimu mu gushaka guhungabanya ibihugu byo mu karere ka Sahel. SVR yagaragaje ko igitero gikomeye cyibasiye Mali kigamije guhungabanya ibigega by’ibikomoka kuri peteroli, gufunga inzira z’ubwikorezi mu mijyi, ndetse no guteza iterabwoba ku basivile, byose bigamije gukuraho Perezida Assimi Goïta.
U Burusiya bwanenze kandi ibikorwa by’u Bufaransa muri Repubulika ya Centrafrique ndetse no muri Madagascar, aho bufite umugambi wo guhungabanya ubutegetsi bushya bwa Andry Rajoelina bwashyizweho mu Ukwakira 2025 n’ubwa Perezida Touadéra wa Centrafrique. Uru rwego rwemeza ko ibikorwa by’u Bufaransa bigamije guteza akavuyo, guhindura ibihe by’ubuyobozi, no kwangiza umutekano muri Afurika y’Iburasirazuba n’Uburengerazuba.
Ku rundi ruhande, u Rwanda rwatangiye kohereza ingabo muri Centrafrique mu 2014, aho kugeza ubu abasirikare basaga 2,000 bari mu butumwa bw’amahoro bwa Loni, ndetse hari abandi 1,200 bo mu mutwe udasanzwe ushinzwe gukurikirana umutekano mu murwa mukuru Bangui n’inkengero zawo, no kurinda Perezida wa Centrafrique.
Uru rugendo rw’ubufatanye rugaragaza ko u Rwanda rufite umusanzu ukomeye mu kugarura amahoro n’umutekano, ndetse rukaba rwiteguye guhangana n’ibigeragezo byose byaturuka ku migambi y’ibihugu by’amahanga bigamije guhungabanya ubutegetsi n’iterambere by’akarere.
Kurinda Perezida wa Centrafrique ni inshingano isaba ubwitange budasanzwe. Abasirikare b’u Rwanda bafite izo nshingano kuva mu 2016, nyuma yo kwemerwa kuba inshuti yizewe mu gukomeza umutekano w’Umukuru w’Igihugu.
Uburyo bukunze gukoreshwa ni ubwitwa “Box,” aho umuntu urinzwe aba ari hagati y’abarinzi be mu gisa n’uruziga rwa dogere 360, buri murinzi akazirikana uruhande rwe rw’ingenzi. Mu kurinda Perezida Faustin-Archange Touadéra, abasirikare b’u Rwanda bakoresha ubu buryo bugezweho, butuma umutekano we uba wizewe igihe cyose yaba ari mu bantu benshi cyangwa mu bikorwa bya rubanda.
Aya makuru yaje nyuma y’iminsi mike Perezida wa Niger, Gen. Abdourahamane Tchiani, ashinja abakuru b’ibihugu batatu barimo Emmanuel Macron w’u Bufaransa gushyigikira ibitero byakorewe ku kibuga cy’indege cya Niamey. Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga y’u Burusiya yatangaje ko ingabo z’iki gihugu zifatanyije n’iz’i Niger mu guhagarika iki gitero, ndetse ko ababigizemo uruhare bahabwaga ubufasha bw’inararibonye mu myitozo no mu by’ubuhanga bwa tekiniki.
Mu itangazo ryabo, ubutegetsi bw’u Burusiya bwagaragaje impungenge ku ngaruka z’imbaraga zituruka hanze, zivugwa ko zigamije guhindura ubuyobozi bw’ibihugu biri kwiyubaka, bikaba bishobora guteza intambara n’akajagari. SVR yibukije ko ibyo bikorwa bituruka ku Bufaransa bikomeje kuba ikibazo ku bumwe n’ubusugire bwa Afurika, aho ibihugu byinshi byo mu karere ka Sahel bihangayikishijwe n’ingaruka z’ibitero by’iterabwoba n’imirwano.
Ubushishozi bw’uru rwego bwasobanuye ko u Bufaransa bukomeje kwifashisha imitwe y’iterabwoba, drones, n’abarimu bo hanze mu guhungabanya ubutegetsi bwemewe, bigatuma amahanga agomba kwitondera uburyo bwo gukumira ibitero nk’ibi. SVR yanenze ko ibi bikorwa bishobora kugira ingaruka ku mutekano w’abasivile, ku bukungu, ndetse no ku mahoro muri Afurika.
Ibihugu byo mu karere ka Sahel byagiye bigaragaza ko byibasiwe n’imbaraga zituruka hanze zishaka guhindura ubuyobozi, ariko ibi biganiro bya SVR bishimangira ko u Burusiya bubona u Bufaransa nk’umugambi w’ibikorwa bihungabanya amahoro n’ubusugire bw’Afurika.
U Burusiya butanze aya makuru mu gihe Abasirikare b’u Rwanda ari bo bacunga umutekano muri Palais de la Renaissance, Ingoro ya Perezida, iherereye mu Mujyi rwagati wa Bangui.
Aha hantu, buri wese ugiye mu biro bya Perezida asakirwa ku buryo buhamye, hagakurikiranwa byose kuva ku muturage usanzwe kugeza ku minisitiri. Ni abasirikare b’u Rwanda bonyine bafungurira imodoka, bakagenzura abinjira n’abasohoka, kandi barinda n’abagore ba Perezida Touadéra, Brigitte na Tina Touadéra.
Umunyarwanda ufite ipeti rya Captain, witwa “Number One”, niwe uyobora itsinda rigize abasirikare icyenda barinda Perezida, kandi ni we ufungurira umuryango uyu mukuru w’igihugu. Iri tsinda ririnda Perezida amasaha 24 ku yandi, haba mu rugo rwe, mu biro cyangwa mu rugendo.
Abasirikare b’u Rwanda bahura n’imbogamizi zirimo umuco n’imiterere y’igihugu batari basanzwe bamenyereye, ariko bahabwa amahugurwa akomeye kandi bagakurikiza amategeko y’umutekano. Bamwe mu basirikare baganiriye n’abanyamakuru bagaragaje ko akazi kabo gahoraho, gasaba gutekereza ku mutekano w’umuntu urindwa buri kanya.
Mu minsi yo kugendana n’Umukuru w’Igihugu hanze y’umujyi wa Bangui, abasirikare b’u Rwanda baba bahageze mbere y’iminsi itatu kugira ngo ibintu byose bibe ku murongo. Touadéra yagaragaje ko uyu musanzu w’ingabo z’u Rwanda utuma yizera umutekano we n’uw’igihugu muri rusange.
Ati “Murabizi ko hari ibyiciro bibiri by’Ingabo z’u Rwanda ziri hano, umutekano wanjye ucungwa n’izo ngabo, ndanyuzwe cyane.”
Uruhare rw’ingabo z’u Rwanda muri Centrafrique ntirugarukira gusa ku kurinda Perezida. Zifasha mu kugarura amahoro mu mijyi no ku nkengero, zifasha FACA mu mahugurwa no kongera ubushobozi bw’ingabo, bityo zigatuma Centrafrique igira umutuzo n’ubushobozi bwo kwikemurira ibibazo by’umutekano.
Muri uyu murongo, amakuru aturuka i Moscow n’i Bangui agaragaza ko u Rwanda rufite ubushobozi bwo guhagarika no guhangana n’ingufu zishaka guteza akavuyo mu karere, harimo imigambi y’ibihugu by’amahanga nk’u Bufaransa bigamije kugaba ibitero byiganjemo politiki n’iterabwoba.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp







