Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yemeye guhagarika imirwano mu Burasirazuba bw’igihugu

Mu gihe imyaka myinshi ishize uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) bwugarijwe n’intambara z’urudaca, Guverinoma y’iki gihugu yatangaje ku mugaragaro ko yemeye guhagarika imirwano, igaragaza icyizere gishya cy’inzira y’ibiganiro ishobora kugeza ku mahoro arambye mu karere k’Ibiyaga Bigari.

Ibi byatangajwe ku wa 13 Gashyantare 2026, mu itangazo ryasohowe i Kinshasa, rivuga ko ubuyobozi bwa RDC bwakiriye ubusabe bwa Perezida wa Angola, João Lourenço, wasabye impande zihanganye kwemera inzira y’ibiganiro aho gukomeza imirwano yari ikomeje guteza umutekano muke.

Perezida Félix Tshisekedi wa RDC yemeye ihame ryo guhagarika imirwano, agaragaza ko igihugu cye cyiteguye gushyira imbere inzira ya dipolomasi mu gukemura ibibazo by’umutekano na politiki byugarije intara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo.

Iri tangazo rije mu gihe imirwano yari imaze igihe yongeye gufata indi ntera, cyane cyane hagati y’ingabo za leta ya Congo (FARDC) n’ihuriro rya AFC/M23, ryakomeje kwigarurira ibice bitandukanye no kwagura ibirindiro byaryo.

Guverinoma ya Congo yatangaje ko icyemezo cyo guhagarika imirwano gishingiye ku masezerano yasinyiwe i Doha muri Qatar tariki ya 14 Ukwakira 2025, hagati yayo n’ihuriro rya AFC/M23. Aya masezerano yari agamije gushyiraho urufatiro rw’ibiganiro byagutse, hagamijwe gushaka umuti urambye ku bibazo by’intambara.

Mu bikubiye muri ayo masezerano, harimo guhagarika imirwano, kurekura imfungwa za politiki ku mpande zombi, korohereza ibikorwa by’ubutabazi ku baturage bugarijwe n’intambara, ndetse no gutegura ibiganiro byimbitse byahuza inzego zitandukanye z’Abanyekongo.

Angola, iyobowe na Perezida João Lourenço, imaze igihe igira uruhare rukomeye mu gushaka umuti w’ibibazo bya Congo, binyuze mu biganiro byabereye i Luanda no mu zindi nama mpuzamahanga. Uruhare rw’iki gihugu rwafashije mu kwegera impande zihanganye no kuzishishikariza kwemera inzira y’amahoro.

Icyemezo cya Kinshasa kije mu gihe umutekano mu burasirazuba bwa Congo wari ukomeje kuzamba, aho imirwano yakomeje gutuma abaturage benshi bava mu byabo, bahunga ibitero n’amasasu.

Mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo, abaturage benshi bamaze igihe kinini mu buzima bw’ubuhunzi, bamwe baba mu nkambi, abandi bakamburwa imitungo yabo, mu gihe ibikorwa remezo birimo imihanda, amashuri n’ibigo nderabuzima byangijwe n’intambara.

Amateka y’iyi ntambara ashingiye ku bibazo bya politiki n’umutekano byatangiye mu myaka ya za 1990, bikomeza gukaza umurego mu ntambara za hagati ya 1996 na 2003, zatumye imitwe myinshi yitwaje intwaro igaragara muri Congo.

Ihuriro rya AFC/M23 rivuga ko riharanira uburenganzira bw’abaturage bamwe bavuga ko bahutajwe n’ubutegetsi, ndetse no gushyira mu bikorwa amasezerano atarubahirijwe mu bihe byashize. Ku rundi ruhande, Guverinoma ya Congo ivuga ko iri huriro rihungabanya ubusugire bw’igihugu kandi rikaba rifite inkunga rivana hanze y’igihugu.

Nubwo hari ugushidikanya ku mpande zombi, ihagarikwa ry’imirwano rifatwa nk’intambwe ikomeye ishobora gutuma ibiganiro bitangira ku mugaragaro, bikavamo ibisubizo birambye.

Abaturage benshi bakiriye aya makuru n’icyizere, bavuga ko bahaze intambara imaze imyaka myinshi ibambura ubuzima n’ejo hazaza habo. Bamwe mu batuye hafi y’imirongo y’imbere ku rugamba bavuga ko bifuza ko amahoro agaruka kugira ngo basubire mu byabo.

Umuryango mpuzamahanga nawo wakiriye neza iki cyemezo, usaba impande zose kubahiriza ibyo zumvikanyeho, kugira ngo hatagira usubira inyuma mu gihe ibiganiro bigitegerejwe.

Ariko kandi, hari impungenge zikomeye zishingiye ku mateka y’amasezerano atarubahirijwe mu bihe byashize, aho impande zihanganye zagiye zemeranya guhagarika imirwano, ariko nyuma imirwano ikongera kubura.

Abasesenguzi ba politiki bavuga ko gutsinda kw’iyi gahunda bizaterwa n’ubushake bwa politiki ku mpande zombi, ndetse n’uruhare rw’umuryango mpuzamahanga mu gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’ibyemejwe.

Ihagarikwa ry’imirwano rifatwa kandi nk’intambwe ishobora koroshya ibikorwa by’ubutabazi, bigafasha imiryango itabara kugera ku baturage bakeneye ubufasha bwihuse.

Mu gihe ibiganiro bitegerejwe gutangira mu buryo bwagutse, haracyari ibibazo byinshi bisaba gukemurwa, birimo ibirebana n’uburenganzira bw’abaturage, imiyoborere, n’umutekano w’akarere muri rusange.

Guverinoma ya RDC yashimangiye ko yiteguye gukorana n’ibihugu byo mu karere n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga, kugira ngo habeho inzira y’amahoro irambye kandi yubahiriza ubusugire bw’igihugu.

Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.  

Kanda hano udukurikirane kuri FacebookHano udukurikirane kuri WhatsApp 

Maak 'n opvolg-bydrae

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui