Uurasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bukomeje kugaragara nk’akarere kari mu gihirahiro gikomeye, aho inzira z’amahoro zigeragezwa ku ruhande rumwe, mu gihe ku rundi ruhande imirwano ikomeza gufata indi ntera, igatuma ubuzima bw’abaturage burushaho kujya mu kaga.
Mu ntara ya Kivu y’Amajyepfo, by’umwihariko mu misozi miremire ya Kalehe, kuva mu gitondo cyo kuri uyu wa 13 Mata 2026, imirwano mishya yongeye kubura hagati y’abarwanyi ba Wazalendo n’ingabo za AFC/M23.
Uduce twa Chambombo (Nyaluqusha), Nyawaronga, Nyamugari na Mwamidjwi twabaye isibaniro ry’amasasu akomeye, agaragaza ko agahenge kari kabonetse ku wa 12 Mata katabaye igisubizo kirambye.
Abaturage bo muri utu duce bavuga ko imirwano iri gukara kurushaho ugereranyije n’iminsi ishize, ibintu byatumye benshi bahitamo guhunga ingo zabo. Imidugudu irimo Kasiru, Kashebere, Mutale na Tushunguti yamaze gusigara nta baturage bayibarizwamo, ibintu bigaragaza ubukana bw’iki kibazo.
Imibare itangwa n’abayobozi bo mu nzego z’ibanze n’imiryango ifasha abahungabanye igaragaza ko abantu basaga ibihumbi 48,900 bamaze guhungira mu gace ka Walowa-Londa, muri teritwari ya Walikale, aho bari kubaho mu buzima bugoye, babura ibiribwa, amazi meza n’ubuvuzi.
Iki kibazo cy’ubuhunzi gikomeje gufata indi ntera mu gihe ibikorwa remezo by’uburezi byamaze guhagarara. Mu byumweru birenga bine bishize, amashuri yose muri aka gace yarafunze, bigashyira mu kaga ejo hazaza h’abana benshi bashobora kubura umwaka wose w’amashuri.
Hagati aho, amakuru ava mu gace ka Mudaka aravuga ku bikorwa bikomeye byo guhiga abaturage, aho bamwe bafatwa bagatwarwa ahatazwi. Ibi bikorwa bikomeje guteza impungenge zikomeye imiryango y’ababuriwe irengero, isaba ubuyobozi gufata ingamba zihutirwa zo kubarinda no kugarura umutekano.
Mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru na ho si shyashya. Mu duce twa Kalembe na Kalonge, ku mupaka wa Masisi na Walikale, haravugwa ituze rito nyuma y’imirwano ikaze yabaye mu ijoro ryo ku Cyumweru rishyira ku wa Mbere. Iyi mirwano yahuje AFC/M23 n’ingabo za FARDC zifatanyije n’imitwe ya Wazalendo ndetse na FDLR.
Amakuru atangwa n’abaturage avuga ko imirwano yatangiye mu masaha y’ijoro, ubwo Wazalendo bagabaga igitero ku birindiro bya AFC/M23, bigakurikirwa n’amasasu yamaze igihe kirekire. Nubwo mu gitondo cyo kuri uyu wa Mbere hagaragaye ituze, abaturage bagumye mu ngo zabo kubera ubwoba bwinshi.
Iyo mirwano yasize byibuze abantu babiri bapfuye, bose ari abasivili, ndetse hanavugwa ibikorwa by’ubusahuzi byakozwe mu kavuyo k’imirwano. Ibi byiyongera ku bibazo byari bisanzwe byugarije abaturage, birimo kwimurwa kenshi no gutakaza imitungo.
Amakuru amwe aturuka muri aka gace agaragaza ko ingabo za FARDC n’abafatanyabikorwa bazo basubiye inyuma, bigatuma AFC/M23 igenzura uduce twinshi twa Kalembe na Kalonge. Ibi byatumye impungenge ziyongera mu baturage, bibaza igihe imirwano ishobora kongera kubura.
Ibi byose bibaye mu gihe ibiganiro by’amahoro bikomeje kubera ku rwego mpuzamahanga, aho impande zishyamiranye zikomeje gusabwa gushyira intwaro hasi. Icyakora, ibikorwa byo ku rugamba bigaragaza isura itandukanye n’ibiganiro byo ku meza, bigatuma benshi bibaza niba koko hari ubushake nyabwo bwo kugera ku mahoro arambye.
Abasesenguzi bagaragaza ko impamvu z’iyi mirwano zikiri nyinshi kandi zikomeye. Zirimo amateka maremare y’intambara zo mu karere zakurikiye Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, umutungo kamere mwinshi ukurura inyungu z’imitwe itandukanye, ndetse n’ivuka ry’imitwe myinshi yitwaje intwaro ihora ihindura isura.
Akarere ka Masisi na Walikale gafite ubukungu bukomeye bushingiye ku mabuye y’agaciro nka coltan na zahabu, bikaba ari imwe mu mpamvu nyamukuru zituma gakomeza kuba isibaniro ry’imirwano idashira.
Mu gihe ibiganiro by’amahoro bikomeje gutegwa amatwi n’amahanga, abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo bakomeje kubaho mu buzima bwuzuyemo ubwoba n’ihungabana. Icyizere cy’amahoro kiracyari kure, mu gihe amasasu akomeje kumvikana kurusha amagambo y’ubwiyunge.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp

