Minisitiri w’Umutekano yasabye Abapasiteri bakomeye mu gihugu basigaye barindwa n’abapolisi, kubireka, bakajya barindwa n’Imana.
Igisubizo cya Minisitiri w’Umutekano w’Imbere mu Gihugu muri Uganda, Kahinda Otafiire, ku kibazo cy’abapasiteri basaba kurindwa n’abapolisi, cyakuruye impaka ndende mu Nteko Ishinga Amategeko no mu baturage muri rusange.
Uyu muyobozi yagarutse kuri iki kibazo mu kiganiro yagejeje kuri Komisiyo ishinzwe ibijyanye n’umutekano mu Nteko Ishinga Amategeko ya Uganda, aho harebwaga ingengo y’imari ya 2026/2027 izakoreshwa mu rwego rw’umutekano w’imbere mu gihugu. Ni nyuma y’uko bigaragaye ko amafaranga akoreshwa muri uru rwego akomeje kuzamuka ku buryo bushamaje.
Minisitiri Otafiire yavuze ko mu minsi ishize hagaragaye umubare w’abapasiteri bakomeye basaba kurindwa n’abapolisi b’igihugu, ibintu ngo byatumye amafaranga menshi ajya muri ubwo burinzi bwihariye. Yagaragaje ko atumva neza impamvu aba bakozi b’Imana bifuza uburinzi bwishyurwa na Leta.
Mu ijambo rye, yasabye abo bapasiteri kubireka, ahubwo bakiringira uburinzi bw’Imana bakorera. Yagize ati: “Aba bakozi b’Imana bagomba kurindwa n’Imana. Bakorera Imana, izo ni inshingano z’Imana, nubwo badusaba kubishyura, Imana ubundi ni yo ikwiriye kubishyura.”
Aya magambo yahise atangira kuvugwaho cyane, bamwe bayafata nk’ubutumwa bukomeye bwo gusaba amadini kwigira no kwirengera umutekano w’abayobozi bayo, abandi bayabona nk’imvugo ishobora gusuzugura uruhare rw’amadini mu muryango nyarwanda n’uwo muri aka karere.
Iki kibazo cyatangiye kuvugwa cyane nyuma y’uko Depite Wilson Kagyengwe agaragaje ko atumva impamvu abapasiteri bamwe barindwa n’abapolisi kandi nta mpungenge zihariye z’umutekano wabo zigeze zitangazwa.
Yagize ati: “Ese koko aba bapasiteri bakwiriye abarinzi? Kuki pasiteri akeneye umurinzi, hari impungenge ku buzima bwe? Niba ari byo yaba aziterwa na nde?” Ibi byatumye abagize Komisiyo batangira gusuzuma niba koko hari impamvu zifatika zatuma polisi ikoreshwa mu kurinda abayobozi b’amadini.
Abashyigikiye igitekerezo cya Minisitiri bavuga ko polisi y’igihugu ikwiye kwibanda ku kurinda abaturage bose, aho gushyira imbaraga ku bantu ku giti cyabo badafite impamvu zidasanzwe z’umutekano. Bagaragaza ko mu gihe igihugu gihanganye n’ibibazo by’umutekano rusange, gukoresha abapolisi mu burinzi bwihariye bishobora gutuma hari ahandi hasigara icyuho.
Hari n’abagaragaje ko mu by’ukuri abayobozi b’amadini bakomeye bakusanya umutungo munini uturutse mu ituro n’andi maturo, bityo ko bashobora kwishyura abarinzi babo ku giti cyabo aho kubisaba Leta.
Gusa ku rundi ruhande, hari ababona ko kuba umupasiteri cyangwa undi muyobozi w’idini afite izina rikomeye bishobora kumugira igitero ku bantu batamwifuriza ineza, bityo ko kuba yarindwa bishobora kuba ari ingamba zo gukumira ibibazo bishoboka.
Abasesenguzi mu by’umutekano bavuga ko iki kibazo gikwiye kureberwa mu buryo bwagutse, hashingiwe ku isuzuma ry’impungenge zihariye ku muntu ku giti cye, aho gufata icyemezo rusange kireba buri mupasiteri wese.
Impaka zatewe n’aya magambo kandi zafunguye ibiganiro ku ruhare rw’amadini mu muryango, aho bamwe bibaza niba koko abayobozi b’amadini bakwiye kwirengera ibibazo byabo byose, cyangwa niba Leta nayo ifite inshingano zo kubafasha igihe habaye impamvu zifatika.
Hari abagaragaje ko amagambo ya Minisitiri Otafiire ashobora gusobanurwa nk’ugusaba amadini kwisuzuma no kudahora ategereje ubufasha bwa Leta mu byo ashobora kwikorera.
Mu gihe ingengo y’imari y’umutekano wa 2026/2027 ikomeje gusuzumwa, iki kibazo gishobora gutuma hafatwa imyanzuro mishya ku bijyanye n’uburyo polisi itanga uburinzi bwihariye.
Ku baturage bamwe, ikibazo si uko abapasiteri barindwa, ahubwo ni uko habaho ibipimo bisobanutse byemeza igihe umuntu akwiye kurindwa n’abapolisi n’igihe atabikwiye.
Nubwo Minisitiri yagaragaje ko “Imana ari yo ikwiriye kubishyura”, amagambo ye akomeje gusobanurwa mu buryo butandukanye, bamwe bayafata nk’ubutumwa bwo gukangurira abayobozi b’amadini kwicisha bugufi no kwiringira ibyo bigisha, abandi bakayabona nk’imvugo ishobora guteza kutumvikana hagati ya Leta n’amadini.
Icyakora, ntiharamenyekana niba nyuma y’izi mpaka hazagira amabwiriza mashya ashyirwaho agena uburyo abayobozi b’amadini bashobora gusaba uburinzi bwa polisi, cyangwa niba iki kibazo kizagumaho nk’impaka za politiki zisanzwe.
Mu gihe ibiganiro bikomeje, igisubizo cya Minisitiri Otafiire cyabaye imbarutso y’ikiganiro kigari ku mubano wa Leta n’amadini, ku ikoreshwa ry’umutungo wa Leta, no ku nshingano za buri ruhande mu kubungabunga umutekano w’igihugu.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp


