Inkuru nshya igaragaza urujijo n’impaka zikomeje kuvugwa ku ihererekanya ry’ubutegetsi muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, aho bivugwa ko hari amasezerano y’ibanga yabanje kugenwa mbere y’uko ubutegetsi buva kuri Joseph Kabila bukajya kuri Félix Antoine Tshisekedi.
Ihererekanya ry’ubutegetsi ryabaye mu 2019 ryagaragajwe nk’iry’amahoro, ariko inyuma yaryo hakomeje kuvugwa ibiganiro byihariye byabaye hagati y’impande zombi. Amakuru yagiye hanze agaragaza ko mu matora y’icyo gihe, hari impaka ku byavuye mu majwi aho bivugwa ko Martin Fayulu ari we wari watsinze, ariko ntahabwe ubuyobozi.
Corneille Nangaa, wari uyoboye Komisiyo y’Amatora muri icyo gihe, yigeze kuvuga ku buryo ibyavuye mu matora byahinduwe, mbere yo kugirana ubwumvikane bushya n’indi mitwe ya politiki irimo ihuriro rya AFC ribarizwamo na M23.
Inyandiko y’amasezerano bivugwa ko yashyizweho umukono ku wa 8 Mutarama 2018 igaragaza ko yari agamije koroshya ihererekanya ry’ubutegetsi no kwirinda imvururu.
Muri ayo masezerano, Tshisekedi yemeye guha ubudahangarwa busesuye umuryango wa Kabila n’abari abayobozi bakuru mu butegetsi bwe, harimo kutazabakurikirana ku byaha bitandukanye birimo iby’ubukungu n’ubwicanyi.
Hari kandi ingingo yasabaga ko impande zombi zigirana inama mbere yo gushyiraho abayobozi mu nzego zikomeye zirimo igisirikare, polisi, ubutasi n’ubutabera, mu rwego rwo gukomeza ubwumvikane n’ubusabane bwa politiki.
Ikindi cy’ingenzi cyari gikubiye muri ayo masezerano ni uko byari byitezwe ko mu matora ya 2023, uruhande rwa Tshisekedi ruzashyigikira umukandida watanzwe n’ihuriro rya FCC ryari riyobowe na Kabila.
Aya masezerano kandi ngo yari afite abahamya mpuzamahanga bakomeye barimo abayobozi b’ibihugu bya Afurika nka Uhuru Kenyatta, Abdel Fattah Al-Sissi na Cyril Ramaphosa, ndetse n’abasirikare n’abayobozi bakomeye bo muri Congo.
Nubwo ayo masezerano yashyizweho umukono, ibikorwa byakurikiyeho byagaragaje icyuho gikomeye hagati y’ibyari byaravuzwe n’ibyashyizwe mu bikorwa. Perezida Tshisekedi yaje gufata ibyemezo bitandukanye bitanyuze ku ruhande rwa Kabila, cyane cyane mu ishyirwaho ry’abayobozi mu nzego zikomeye.
By’umwihariko, mu matora ya 2023, Tshisekedi ntiyashyigikiye umukandida wa FCC nk’uko byari biteganyijwe, ahubwo yiyamamaje ubwe ndetse aza gutsinda, ibintu byafashwe n’abashyigikiye Kabila nko kutubahiriza amasezerano.
Ikindi cyarushijeho gukaza umwuka ni uko bamwe mu bari hafi ya Kabila batangiye gukurikiranwa n’ubutabera, ndetse Kabila ubwe akaza guhamywa ibyaha birimo kugambanira igihugu, ibintu bivugwa ko byanyuranyije n’ingingo z’ubudahangarwa zari zemejwe mbere.
Ibi byose byatumye havuka umwuka mubi hagati y’aba bayobozi bombi, aho Kabila akomeje kugaragaza ko yagambaniwe, mu gihe ubutegetsi buriho bwo buvuga ko bushyira imbere ubutabera n’ubwigenge bw’inzego za Leta.
Iyi nkuru y’amasezerano y’ibanga ikomeje kuba kimwe mu bintu by’ingenzi bisobanura uko politiki ya RDC imeze muri iki gihe, aho ibibazo by’ubwumvikane buke hagati y’abanyapolitiki bikomeje kugira ingaruka ku mutekano, ku miyoborere no ku cyizere cy’abaturage.
Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.
Kanda hano udukurikirane kuri Facebook, Hano udukurikirane kuri WhatsApp
