AFC/M23 iri kugwa mu mutego wa Perezida Tshisekedi uri gukoresha amayeri yose ngo atsinde intambara?

Mu gihe ubutumwa bw’amahoro bw’Umuryango w’Abibumbye MONUSCO bukomeje kwitegura kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge muri Teritwari ya Uvira, icyemezo cyo kubanza kohereza indege z’ubutasi gituruka ku kibuga cy’indege cya Goma kigenzurwa na AFC/M23 cyateje impaka n’isesengura rikomeye ku ntego nyamukuru z’iki gikorwa.

Abasesenguzi bamwe bibaza niba iri huriro ritari kugwa mu mutego wa Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Tshisekedi.

Iki kibazo kirushaho gukomera nyuma y’uko MONUSCO itangaje ko mbere yo kohereza ingabo muri Uvira, hazabanza koherezwa indege z’ubutasi zizajya zihaguruka ku kibuga cy’indege cya Goma, ubu kiri mu maboko ya AFC/M23.

Ni icyemezo cyatangajwe ku wa 10 Werurwe 2026 na Jean-Pierre Lacroix, Umunyamabanga Mukuru wungirije w’Umuryango w’Abibumbye ushinzwe ubutumwa bw’amahoro, wavuze ko kohereza drones ari intambwe ya mbere mu kugenzura umutekano mbere yo kohereza ingabo.

Yagize ati: “Ntituzohereza kajugujugu kugira ngo zijyane abantu bacu ahari ibyago nk’ibyigeze kuba cyangwa ibya drones zihari. Ibi ni ibintu by’ingenzi cyane.”

Ibi bivuze ko MONUSCO izabanza gukusanya amakuru arambuye ku bice birimo Uvira n’ibindi bigenzurwa na AFC/M23, mbere y’uko haza ingabo zishinzwe kugenzura agahenge.

Muri Mutarama 2026, AFC/M23 yakuye abarwanyi bayo mu Mujyi wa Uvira, ivuga ko igamije gutuma hajyayo ingabo zitabogamye, kugira ngo abaturage bagire icyizere cy’umutekano.

Icyo gihe, iri huriro ryagaragaje ko ritifuza ko ingabo za Leta ya Congo zisubira muri uwo mujyi, risaba ko hajyayo ingabo mpuzamahanga zigenzura agahenge. Ibi byari byafashwe nk’intambwe igaragaza ubushake bwo gukemura ikibazo mu buryo bwa politiki, aho kuba mu buryo bwa gisirikare.

Ariko ubu, icyemezo cyo kubanza kohereza indege z’ubutasi cyateje impaka ku ngaruka zishobora kugira ku mutekano w’iri huriro.

Mu buryo busanzwe, indege z’ubutasi zikoreshwa mu gukusanya amakuru ku mutekano, kugenzura ibikorwa bya gisirikare, no kumenya aho ingabo ziri n’ubushobozi bwazo. Mu gihe izi drones zizaba zihaguruka ku kibuga cy’indege cya Goma, bivuze ko MONUSCO izabona amakuru arambuye ku bice byose bigenzurwa na AFC/M23.

Abasesenguzi bamwe bavuga ko ibi bishobora gufasha Leta ya Perezida Tshisekedi kumenya neza imiterere y’ingabo za AFC/M23, ibirindiro byazo, n’ubushobozi bwazo.

Nubwo MONUSCO ivuga ko igamije kugenzura agahenge gusa, amateka agaragaza ko amakuru y’ubutasi ashobora kugira uruhare runini mu byemezo bya gisirikare.

Umuyobozi w’agateganyo wa MONUSCO, Vivian van de Perre, aherutse kugera ku kibuga cy’indege cya Goma bwa mbere mu gihe kirenga umwaka, agaragaza icyizere ko kizafungurwa buhoro buhoro. Iki kibuga cyari gifunze kuva AFC/M23 yafata uyu mujyi mu mpera za Mutarama 2025.

Gufungura iki kibuga biha MONUSCO ubushobozi bwo kugera byoroshye mu bice by’ingenzi, ariko nanone biyiha amahirwe yo gukusanya amakuru ku bice bigenzurwa na AFC/M23.

Ibi bishobora kuba inyungu ku muryango mpuzamahanga, ariko nanone bikaba ingaruka ku mutekano w’iri huriro mu gihe amakuru yakusanyijwe yakoreshwa mu bundi buryo.

Abasesenguzi bamwe bavuga ko Perezida Tshisekedi ashobora kuba ari gukoresha inzira ya dipolomasi n’umuryango mpuzamahanga kugira ngo abone amakuru ku buryo AFC/M23 ihagaze, aho gukoresha intambara. Kwemera ko MONUSCO ikoresha ikibuga cya Goma no kohereza indege z’ubutasi, AFC/M23 ishobora kuba iri gutanga amahirwe yo kumenyekana neza mu buryo bwa gisirikare.

Ariko abandi basesenguzi bavuga ko ibi bishobora kuba intambwe iganisha ku mahoro, kuko kugenzura agahenge bifasha mu kwirinda ko imirwano yongera kubaho. MONUSCO ubwayo yavuze ko impamvu nyamukuru yo kohereza drones ari ukwirinda kohereza ingabo ahari ibyago, no kubanza kumenya uko umutekano uhagaze.

Mu gihe izi ndege z’ubutasi zaba zikoze akazi kazo neza, zishobora gufasha mu kugenzura agahenge no kwirinda ko imirwano yongera kubaho. Ariko nanone, zishobora gutuma AFC/M23 itakaza ibanga ry’imiterere y’ingabo zayo, ibintu bishobora kugira ingaruka ku mutekano wayo mu gihe kiri imbere.

Ibi bishobora gushyira iri huriro mu mwanya utoroshye, cyane cyane niba amakuru yakusanyijwe azakoreshwa mu buryo bwa gisirikare. Ku rundi ruhande, kwanga ubu bufatanye byari gutuma AFC/M23 ishyirwa mu majwi ko idashyigikiye inzira y’amahoro.

Mu gihe MONUSCO yitegura kohereza indege z’ubutasi no kugenzura agahenge, haracyari ibibazo byinshi ku ntego nyamukuru z’iki gikorwa. Ese bizafasha mu kuzana amahoro arambye, cyangwa bizafasha Leta ya Tshisekedi kubona amakuru y’ingenzi ya gisirikare?

Igisubizo cy’iki kibazo kizagaragara mu mezi ari imbere, bitewe n’uko ubu bufatanye buzakorwa n’ingaruka buzagira ku mutekano w’akarere.

Ku ruhande rwa AFC/M23, iki ni icyemezo gikomeye gishobora kuba intambwe iganisha ku mahoro, cyangwa kikaba icyuho gishobora gukoreshwa mu kuyishyira mu kaga. Ku ruhande rwa Perezida Tshisekedi, ni amahirwe yo gukoresha inzira mpuzamahanga mu kongera kugenzura ibice byatakaye, bitanyuze mu ntambara.

Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.  

Kanda hano udukurikirane kuri FacebookHano udukurikirane kuri WhatsApp 

Maak 'n opvolg-bydrae

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui