Abaturage bahiye ubwoba bwinshi cyane: U Burusiya bwahaye ubutumwa bukomeye cyane u Burundi bwohereje abasirikare benshi babwo muri Uvira

Abaturage bo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, cyane cyane mu Mujyi wa Uvira n’inkengero zawo, bari mu bwoba bukabije nyuma y’uko Ingabo z’u Burundi zongeye kwinjira muri uyu mujyi ku bwinshi, mu gihe U Burusiya bwohereje ubutumwa bukomeye bwerekana ko ikibazo cy’umutekano muri aka karere kidashobora gukemuka hadakemuwe impamvu muzi z’intambara imaze imyaka myinshi.

Ni mu gihe umwuka mubi ukomeje kwiyongera hagati ya Kinshasa, Kigali n’ibihugu bituranye na RDC, intambara ikaba ikomeje gufata indi ntera n’ubwo hari amasezerano y’amahoro aherutse gusinywa.

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Burusiya, Sergei Lavrov, aherutse gutangaza ko igihugu cye cyiteguye gutanga umusanzu wose cyasabwa kugira ngo gihuze u Rwanda na RDC, mu rwego rwo kugarura amahoro mu burasirazuba bw’iki gihugu bumaze igihe mu ntambara idashira.

Ibi yabitangarije i Moscow ku wa 20 Mutarama, avuga ko n’ubwo u Burusiya bufite ubushake bwo gufasha, nta cyizere gihari ko iyi ntambara izarangira vuba bitewe n’ibibazo bikomeye bimaze igihe bitarabonerwa umuti urambye.

Lavrov yavuze ko u Burusiya bufitanye umubano mwiza n’impande zombi, u Rwanda na RDC, kandi ko bwifuza ko umwuka mubi uri hagati yabyo wacogora. Gusa yasobanuye ko gutangaza ko intambara igiye kurangira vuba byaba ari ukwibeshya.

Uyu muyobozi wa dipolomasi y’u Burusiya yashimangiye ko amakimbirane yo mu burasirazuba bwa RDC adashobora gukemuka mu gihe impamvu muzi zititaweho. Yibukije ko aya makimbirane atari aya none gusa, ahubwo ari ingaruka z’ibibazo bimaze imyaka myinshi birimo imitwe yitwaje intwaro, ubwicanyi ndengakamere n’ivangura rikorerwa bamwe mu baturage.

Yavuze ko n’ubwo umutwe wa M23 utemewe n’amategeko ya RDC, ari umutwe ufite imbaraga nyinshi ku buryo bidashoboka ko ibyifuzo byawo byirengagizwa mu biganiro by’amahoro.

Yongeye no kwibutsa ko n’amasezerano aherutse gusinywa i Washington hagati ya Perezida Félix Tshisekedi na Perezida Paul Kagame, adashobora gutanga umusaruro mu gihe atubahirijwe by’umwihariko ku bijyanye no gusenya umutwe wa FDLR.

U Burusiya bwerekanye ko butabona ibimenyetso bifatika by’uko Leta ya RDC yatangiye gushyira mu bikorwa ibyo yiyemeje bijyanye no gusenya FDLR, umutwe wafatiwe ibihano mpuzamahanga kubera amateka y’ubwicanyi n’iterabwoba.

Nubwo Kinshasa yemeye ko igomba gusenya FDLR kuva muri Kamena 2025, amakuru menshi agaragaza ko uyu mutwe ugikomeje guhabwa inkunga irimo intwaro, ibiribwa n’amafaranga, cyane cyane mu rwego rwo gufasha FARDC mu kurwanya ihuriro AFC/M23.

Lavrov yavuze ko ibi bituma icyizere cy’amahoro gikomeza kuyoyoka, kuko bidashoboka gusaba impande zose guhagarika intambara mu gihe bamwe bakomeje gukorana n’imitwe y’iterabwoba.

Mu gihe amagambo ya dipolomasi akomeje kuvugwa i Moscow no mu mahanga, ku butaka bwa RDC ibintu bikomeje kuba bibi. Ingabo nyinshi z’u Burundi zinjiye mu Mujyi wa Uvira zinyuze ku mupaka wa Kavimvira, aho zasanze FARDC n’inyeshyamba za Wazalendo bakorana, nyuma y’iminsi mike AFC/M23 ivuye muri uyu mujyi.

Amakuru aturuka muri sosiyete sivile n’abaturage baho avuga ko izi ngabo z’igihugu cy’u Burundi zateraniye kuri rond-point ya Kavimvira mbere yo koherezwa mu bice by’ingenzi birimo umuhanda ujya mu Kibaya cya Rusizi.

Abatangabuhamya bavuga ko intego nyamukuru ari ugukomeza gufata Uvira no gukumira ko AFC/M23 yongera kuwufata, mu gihe imirwano ishobora kongera kubura.

Abaturage benshi bavuga ko ubuzima bwahindutse nk’inzozi mbi. Nyuma y’uko FARDC na Wazalendo basubiye muri Uvira ku wa 18 Mutarama 2026, raporo zitandukanye z’abatangabuhamya zagaragaje ibikorwa by’ubusahuzi, gusenya imitungo n’ivangura rikorerwa abaturage b’Abanyamulenge.

Human Rights Watch yemeje ko yakiriye ubuhamya bwinshi bw’abaturage bavuga ko imitungo yabo yasahuwe cyangwa igasenywa, ibintu byatumye imiryango myinshi ihitamo guhunga aho gutegereza ibindi bibi.

Kubera izi mpungenge, imiryango myinshi y’Abanyamulenge yahungiye i Kamanyola, agace kagenzurwa na AFC/M23, aho bavuga ko bahabona umutekano ugereranyije n’aho baturutse.

Abahunze bavuga ko n’ubwo ubuzima bugoye mu buhungiro, byibuze bahumeka nta bwoba bwo kwicwa cyangwa gusahurwa, ibintu bavuga ko byari byarabaye ibisanzwe muri Uvira.

Nubwo U Burusiya butigeze butunga urutoki igihugu runaka ku mugaragaro, amagambo ya Lavrov afatwa nk’ubutumwa bukomeye ku bihugu byose bikomeje kohereza ingabo muri RDC, birimo n’u Burundi.

Moscow ishimangira ko kongera abasirikare n’intwaro mu burasirazuba bwa RDC bidashobora kuzana amahoro, ahubwo byongera ububabare bw’abaturage basanzwe babayeho mu buzima bugoye.

Mu gihe intambara ikomeje gufata indi ntera, abaturage bo mu burasirazuba bwa RDC bakomeje kwibaza niba koko hari icyizere cy’amahoro arambye. Amagambo ya dipolomasi, kohereza ingabo, n’amasezerano adashyirwa mu bikorwa bigaragaza ko inzira ikiri ndende.

U Burusiya bwo bugaragaza ko bushobora gufasha, ariko bugashimangira ko amahoro atazazanwa n’intwaro, ahubwo azazanwa no guhangana n’ukuri kw’impamvu muzi z’iyi ntambara imaze imyaka myinshi isenya ubuzima bw’abaturage b’inzirakarengane.

Tubibutse ko mushobora gukomeza kudukurikirana ku mbuga nkoranyambaga.  

Kanda hano udukurikirane kuri FacebookHano udukurikirane kuri WhatsApp 

Maak 'n opvolg-bydrae

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui